Folkbokföring!

Toen ik mij aangemeld had bij mijn nieuwe gemeente, moest ik er opeens aan denken hoe dat ging toen ik net in Zweden kwam wonen.

In al mijn onschuld reed ik naar het gemeentehuis van Gagnef, de gemeente waarin ik toen was komen wonen. Daar aangekomen meldde ik me bij het loket en vertelde waar ik voor kwam. Iedereen die weet hoe het in Zweden gaat, zal nu wel zitten grinniken. De dame achter het loket keek mij nl.  zeer verbaasd aan. Nee, zei ze, je (in Zweden zegt iedereen je en jij tegen elkaar) moet niet hier zijn maar bij Skatteverket (Belastingdienst). En daarvoor moest ik naar Borlänge. Naar Djurås was al zo’n 50 km vanaf mijn huis, naar Borlänge was nog eens 21 km.

Oeps………Om eerlijk te zeggen voelde ik me wel wat knullig, ik had de informatie die ik in Nederland gekregen had van de Zweedse ambassade blijkbaar niet goed gelezen.

In Zweden gaat alles via Skatteverket, daar word je ingeschreven in het bevolkingsregister en krijg je je personnummer ( vergelijkbaar met het Nederlandse BurgerServiceNummer).

Maar denk je dat ik mijn personnummer kreeg en ingeschreven werd in het bevolkingsregister? No way!!

Ik mocht wel in Zweden wonen als Europees burger, maar om ook geregistreerd te worden in het bevolkingsregister en een personnummer te krijgen, moet je óf werk/eigen bedrijf hebben , óf genoeg geld hebben om je te onderhouden, óf studeren aan een erkende onderwijsinstelling. In de laatste twee gevallen moet je ook een dekkende ziektekostenverzekering hebben.  Dat is een verschil met Nederland, want in Nederland moet je je altijd binnen 5 dagen na vestiging in het bevolkingsregister laten inschrijven als je een woonadres hebt in de betreffende gemeente en van plan bent om tenminste 4 maanden binnen een periode van een half jaar in Nederland te verblijven.

Ik kon pas in het bevolkingsregister ingeschreven worden nadat ik werk had. Ik arriveerde halverwege april 2002 in Zweden en kreeg werk in juli 2002. In Augustus 2002 kreeg ik mijn personnummer toen bleek dat mijn werkgever mijn loon over juli niet kon uitbetalen omdat ik geen personnummer had!

Al met al heb ik dus drie-en-een-halve maand in Zweden gewoond zonder dat ik opgenomen ben geweest in het bevolkingsregister.

Ik blijf het nog steeds een beetje vreemd vinden dat je naar een ander land emigreert maar je niet kunt laten inschrijven als inwoner van dat land.

Eigenlijk ben ik gewoon een poosje ‘onzichtbaar’ geweest!

Tot de volgende keer/ Vi ses nästa gång!!

Groeten/hälsningar

Marjon

'Mormor' en 'dotterdotter'

Het leuke aan (vreemde) talen is dat je niet alleen bezig bent de taal te leren en te beheersen, maar dat je de bewuste taal ook gaat vergelijken met je moedertaal. En dan ontdek je nogal eens dat die andere taal soms wat logischer is dan je eigen taal. 
Neem maar eens het simpele zinnetje: mijn tweede kleindochter is geboren. Nou is dat in dit geval ook nog helemaal waar, ik ben voor de tweede keer oma geworden. Als je wel weet dat ik een zoon en een dochter heb, maar niet weet wie van de twee de dochter heeft gekregen, dan vraag je je af: is dat een kind van je zoon of je dochter?
In het Nederlands moet je dat uitleggen, in het Zweeds niet. Zulke verschillen vind ik nou leuk! 

Mijn tweede kleindochter is de (tweede) dochter van mijn dochter. In het Zweeds zeg je dan dotterdotter (dochterdochter). Als het kind de dochter van mijn zoon zou zijn, dan zeg je sondotter (zoondochter). Erg simpel, maar heel duidelijk. 
Mijn kleinkinderen zullen in het Nederlands oma tegen mij zeggen. Maar ze hebben twee oma's. Ook hiervoor heeft het Zweeds die praktische oplossing: je bent óf  mormor, óf farmor: oma van moeders kant of oma van vaders kant. Opa's zijn morfar of farfar: opa van moeders kant of opa van vaders kant.
Zoals je misschien al is opgevallen komt eerst de relatie tot de persoon in de eerste graad, nl.   dotterdotter en sondotter, mormor en farmor en dan de relatie tot de persoon in de tweede graad(dotterdotter, sondotter, mormor en farmor). 
De Zweden doen dit niet alleen bij verwantschappen in de rechte lijn, maar ook bij aanverwantschap. Een tante van moeders zijde(zus/schoonzus) is een moster en een tante van vaders zijde  een faster. Moster is de samenstelling van mor(moeder) en syster(zuster) en faster van far(vader) en syster (zuster). Het zelfde geldt voor oom: morbror(broer/zwager van moeder) en farbror(broer/zwager van vader). 
Trouwens, 'mor' en 'far' zijn ingekorte woorden van 'moder' en 'fader'. En dat spreek je nagenoeg hetzelfde uit als het Nederlandse moeder en vader. 


Ik heb er dus een dotterdotter bij en ben voor de tweede keer mormor!! 

Groeten/Hälsningar
Marjon

Winkels, openingstijden en zuivelafdelingen

Vanavond keek ik naar het programma Netwerk op Nederland 2. Het onderdeel "blind date"  werd voor het eerst uitgezonden: De leiders van onze politieke partijen krijgen op een voor hen onbekende plek een afspraak met een onbekend iemand.  Alexander Pechtold van D'66 mocht de spits (of... het, allebei is goed) afbijten. Omdat ik toch wel nieuwsgierig was waar hij heen zou gaan en wat hij moest doen, bleef ik kijken. En, leuk!  hij ging naar een supermarkt in verband met het onderwerp waar al langer over gesproken wordt in Nederland: de openstelling van winkels op zondag. 

Je kunt rustig stellen dat de meningen daarover nogal verdeeld zijn bij zowel de politieke partijen,  de consumenten als de winkeliers. Ze variëren van "niet open" omdat de zondag een rustdag moet zijn tot "volledig open" en "winkeliers bepalen dat zelf". Ik vermoed dat er uiteindelijk in de Tweede Kamer besloten zal worden dat iedere gemeente hierover zelfstandig een besluit zal moeten nemen, uiteraard binnen de aangegeven kaders. Een wekelijkse openstelling van winkels op zondag zal denk ik niet te vermijden zijn.  

Het is vreemd om deze discussie te moeten meemaken als je zoals ik jaren in Zweden hebt gewoond waar de openstelling op zondag heel normaal is. In de kleinere dorpen in de buurt (nou ja, 30 km verderop!)  waren de supermarkten allemaal op zondag open. Weliswaar niet de hele dag maar toch zeker zo'n 4 uur: de één van 12.00 tot 16.00 uur, de ander van 11.00 tot 15.00 uur. In de wat grotere, verder weg liggende plaatsen waren de supermarkten vaak al om 09.00 uur  open tot 21.00 uur. Andere soorten winkels hadden wat kortere openingstijden, bijvoorbeeld van 11.00 tot 17.00 uur. Ik heb in Zweden nooit meegemaakt dat mensen zich hier op de één of andere manier aan stoorden. Maar, moet ik er eerlijk bij zeggen, daar was het al voor iedereen gewoon.  Ik weet niet wanneer en hoe ze in Zweden tot dit besluit zijn gekomen, dat zal ik nog eens navragen bij mijn Zweedse vrienden. Er staat mij echter vaag bij dat de winkels ook al op zondag open waren in het begin van de jaren negentig, maar dat weet ik niet zeker. Ik beloof dat ik er op terug zal komen.

Ik vond de openstelling op zondag wel erg makkelijk. Als je wat afgelegen woont dan rijd je niet eventjes naar een winkel 30 km verderop. Maar als je op zondag toevallig in één of ander dorp moet zijn, dan is het fijn dat je boodschappen kunt doen. Voor veel Zweden met hun 40-urige werkweek en waar beide ouders in het gezin werken, zal de openstelling op zondag ook wel een uitkomst zijn.  Of je nou in de stad of op het platteland woont.

Toen ik weer terug kwam in Nederland, was het wel wennen: Ik weet niet hoe vaak ik in het begin vergat dat er geen winkels open waren op zondag. Die omschakeling heeft wel enkele maanden geduurd!

Alexander Pechtold hielp in "Blind Date" ook nog met het vakken vullen op de zuivelafdeling. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan: de verse produkten moeten achter de oudere produkten komen, dus die moesten eerst aan de kant geschoven worden. 

En ook hier zie je een verschil met Zweden. Het maakt niet uit hoe klein de supermarkt is, maar de zuivelafdeling wordt daar bijna altijd aan de achterkant van het schap bijgevuld. Eigenlijk is het zuivelschap een grote "koelkast" die ook aan de achterkant open gemaakt kan worden(of is)  en waar genoeg ruimte is voor het personeel om de "koelkast" bij te vullen.

Behalve de link naar het programma Netwerk sluit ik ook nog een link bij van een bedrijf in Zweden dat dit soort zuivelschappen maakt en steeds verder moderniseert, zodat ook het personeel ontlast wordt. Het kan even duren voordat de pagina geladen is omdat hij opent met een filmpje in het Engels. Je kunt er echter ook voor kiezen om een nieuwer filmpje in het Zweeds te zien, want de beelden spreken voor zich!  Zo krijg je een aardig idee hoe het er aan toe gaat en wat er allemaal mogelijk is!! Misschien een idee voor Nederland!

Hier komen de linken:  

http://www.netwerk.tv/uitzending/2010-05-19/blind-date-alexander-pechtold-van-d66-wordt-gekoppeld-aan# 

http://frontmatic.se/index.php?katID=357

Dat was het voor vandaag!!

Groetjes/Hälsningar

Marjon

SVT-uitzending over wolvenjacht d.d. 4 maart 2010

Beste mensen,

In aansluiting op mijn vorige bericht volgt hier de link naar de tv-uitzending van SVT op 4 maart jl. over de licentiejacht op wolven.
Een interessante uitzending over de wolvenpopulatie in Zweden door de jaren heen, hoe het kon komen tot deze jacht, de gevoelens van Zweden ten aanzien van wolven, de meningen van de diverse organisaties en de uiteindelijke aanmelding bij de Europese Commissie om de licentiejacht verder te verbieden.


De zending is in het Zweeds zonder ondertiteling en duurt een half uur. Maar als je geen Zweeds verstaat, geven de beelden ook wel een aardige indruk. De titel "vargens väg - från fridlyst till fredlös?"  betekent zoveel als "de weg van de wolf -van beschermd naar vogelvrij?"

Kijk ze!


Hier is de link: 

vargens väg-från fridlyst til fredlos?

Van alles en nog wat!!

Beste mensen, 

Tot mijn schrik zie ik dat ik voor het laatst op 20 december heb geschreven. Hoogste tijd dus om wat van me te laten horen. 

Het leven begint voor mij weer een klein beetje normaal te worden. Het valt me wel erg tegen dat het zo lang duurde voor ik me weer een beetje fit voelde, maar dat is normaal, hoorde ik van de artsen. Daarnaast heeft de bestraling nog steeds effect op mijn borst en ik kreeg te horen dat de steken en krampen nog wel tot een jaar na de bestraling kunnen blijven. Verder ben ik nog erg kortademig(nee, niet meer gerookt sinds 14 september 2009 !!) en met wandelen kom ik nog steeds niet op de helft van wat ik kon. Nou is het winterweer ook niet echt uitnodigend geweest, d.w.z. niet voor mij met mijn verergerde evenwichtsstoornissen. Maar...nog eventjes en dan heb ik alle controles voor de borstkanker en de MS gehad en kan ik me echt richten op de toekomst. Dan is de sneeuw hoop ik ook weg. 

Ik ben niet heel erg bezig geweest met  "Zweedse" zaken het afgelopen half jaar, maar  het volgende is mij bij gebleven:

• We hebben in januari de licentiejacht op de wolven gehad om het aantal wolven in Zweden te verminderen.  Er mochten 27 wolven doodgeschoten worden (het werden er 28) en dat gebeurde voor het grootste deel al op de eerste dag! De Zweedse roofdierenvereniging  is van mening dat de jacht op wolven geen wetenschappelijke basis heeft en strijdig is met de EU regels en wetgeving voor natuurbescherming. De natuurbeschermingsvereniging zal Zweden aangeven bij de EU-commissie hiervoor.  Omdat er dit jaar voor het eerst een licentiejacht is (in tegenstelling tot de beschermingsjacht) is er erg veel commotie over ontstaan. De discussies laaiden overal weer op, niet alleen in de regionale kranten!! Voor de duidelijkheid: ook ik ben tegen deze licentiejacht. 
• Saab is "gered" door Spyker.  Uiteraard ben ik erg blij voor de Saab medewerkers, maar ik ben toch wel benieuwd hoe het gaat uitpakken.  Ik heb Spyker-baas Victor Muller verschillende keren geïnterviewd zien worden, ik kan nou niet zeggen dat ik van hem gecharmeerd ben. Maar wat telt is wat hij uiteindelijk presteert!
• Vanaf 1 juli dit jaar zullen bepaalde ernstige niet-opgeloste misdaden(zoals o.a. moord, schending van de mensenrechten, genocide en terrorisme) niet meer na 25 jaar verjaren. Dat betekent o.a. ook dat de zaak van de nog steeds niet opgeloste moord op Olof Palme (1986) open zal blijven. Dus .... wie weet komen we ooit nog te weten wat en wie er achter deze moord zat.

Privé heb ik me uitermate goed vermaakt met de Millennium-trilogie (in het Zweeds) van Stieg Larsson en de eerste twee films (zonder Nederlandse ondertiteling). Jammer dat ik de boeken uit heb, maar ....wie weet komt ooit nog het vierde boek uit. 

Ik zal me de komende tijd weer wat meer bezighouden met de ins en outs van Zweden en ook weer eens  programma's als "Uppdrag Granskning " en   " Dokumentär " bekijken. 

Välkommen åter!!

Hälsningar

Marjon

Stieg Larsson

Vanavond in het Nos journaal was er even aandacht voor Stieg Larsson, in Nederland vooral bekend van zijn 3 boeken en de  film " Millennium: Mannen die vrouwen haten ".  Zijn vriendin, met wie hij niet getrouwd was, vertikt het om de familie van Stieg Larsson te bellen zodat ze 20 miljoen Zweedse Kronen kan krijgen uit zijn nalatenschap.

Hier het NOS-journaal onderdeel:

Hier nog een interview met Rinke van den Brink, met wie Stieg Larsson regelmatig contact had betreffende neo-nazis en extreem rechts. Een klein kijkje in de keuken van Zweden.

de Link: http://player.nos.nl/index.php/media/play/tcmid/tcm:5-588411/

of direct het beeld:

Ik heb zelf de eerste twee boeken van "Millennium" in het Zweeds: " Män som hatar kvinnor" en "Flickan som lekte med elden". Fantastisch vind ik ze. Het lijkt mij dat, als je het land Zweden niet kent, je nogal wat mist aan "hints" in de boeken over de samenleving. Maar ondanks dat blijven ze spannend en fascinerend!!

Ik zit zelf middenin boek twee, en boek drie "Luftslottet som sprängdes"  schijnt nog weer spannender te zijn!!

Groetjes

Marjon

Privacy

Stel je voor, er woont bij jou in de buurt iemand die je niet zo goed kent. Je stapt op hem af en zegt “ ik wil wel eens weten wat jouw inkomen is geweest in de afgelopen 2 jaren, hoeveel vermogen je hebt, hoeveel je in 2001 voor jouw huis hebt betaald en voor welke prijs je het nu verkocht hebt”. Wat denk je dat die persoon zegt? Volgens mij krijg je een antwoord dat het meest in buurt ligt van “wat gaat jou dat aan, bemoei je met je eigen zaken!!”. En terecht, denken wij dan. Stel je voor, wat een brutaliteit!

Maar nu woon je in Zweden. Ik heb zelf niet meegemaakt dat iemand dat zo rechtstreeks aan een ander vroeg (wel over gehoord), maar al die informatie kun je in Zweden gewoon opvragen en vinden van iederéén die er woont. Of je die persoon nu kent of niet.
Hè? hoor ik je zeggen, hoe kan dat nou? Mijn antwoord: Heel simpel. Deze informatie is in Zweden namelijk openbaar. Dat is geregeld bij wet. Dus met de instemming van het volk, aangezien Zweden een democratisch land is met een volksvertegenwoordiging.

Er zijn verschillende mogelijkheden om die informatie te verkrijgen. Je kunt bijvoorbeeld naar de belastingdienst gaan en opvragen wat iemands inkomen is geweest. Jaarlijks krijgen ook veel Zweden per post een brief van één of andere organisatie waarbij je boekjes kunt bestellen(tegen betaling) van jouw gemeente, provincie of van het hele land met de inkomengegevens van iedereen die meer dan zo’n € 12.500,-- per jaar verdient. Én je kunt jaarlijks in je plaatselijke/regionale krant lezen wie tot bijvoorbeeld de top 100 horen in jouw gemeente qua inkomen. Met foto en al. En verder kun je op internet zoeken: je typt iemands naam en woonplaats in en dan komt er wel één of ander bedrijf tevoorschijn (bijv. extrakoll.se) bij wie je per sms via een code iemands inkomen kunt opvragen. En er staat dan héél uitnodigend bij: Kolla vad jag tjänar, skicka ett sms. (Kijk wat ik verdien, stuur een sms.). Dat kan nu dan over het jaar 2008 (kost je €1,-) of over 2008 en 2007 plus wat die persoon zijn vermogen is(kost je €2,50). En niemand, ook niet de persoon over wie je informatie opvraagt, wordt er over geïnformeerd. Voila, zo simpel.
En de informatie over wat iemand voor een huis heeft betaald en wat hij er bij verkoop voor krijgt? Die eerste informatie kun je bij de verkopende makelaar krijgen, d.w.z. als iemand binnen zes jaar zijn huis weer verkoopt. De makelaar kan de aankoopprijs van het huis nl. verkrijgen bij “lantmäteriet” (de landmeetkunde). Het wordt dan vermeld bij de informatie over het te verkopen huis. Als het langer dan zes jaar geleden is, zou je de informatie ook nog op internet kunnen zoeken en/of bij de plaatselijke/regionale krant. Het is nl. gewoonte dat de “eigenaarwisseling” van huizen in de krant gepubliceerd wordt met informatie over wie het huis verkocht heeft, wie het gekocht heeft en voor welke prijs, of dat het geërfd is(wie laat het na en wie heeft het gekregen). Met voor- en achternaam. Heb je een huis te koop zien staan, bijv. op Hemnet.se of bij een Zweedse makelaar en je bent wel benieuwd wat het heeft opgebracht: kijk in de krant (of op internet) en je bent op de hoogte.

Ik heb, toen ik nog in Zweden woonde, een keer een email aan Skatteverket (belastingdienst) gestuurd met de mededeling dat ik niet wilde dat mijn inkomen openbaar was voor iedereen. Toen kreeg ik als antwoord: sorry, is geregeld bij wet. Ik heb er ook wel met verschillende Zweden over gesproken. Ze kijken je dan aan alsof ze het in Keulen horen donderen: zij vinden dat heel gewoon, ze zijn er mee opgegroeid, ze hebben er nog nooit over nagedacht. Je kunt natuurlijk wel allerlei scenario’s bedenken wie van deze informatie misbruik zouden kunnen maken. Criminelen bijvoorbeeld.

Toch vraag ik mij af: wat is nou het nut, het doel van het openbaar maken van al deze gegevens? Wie is daar nu bij gebaat? De burger die precies te weten kan komen wat iedereen in zijn omgeving verdient en als vermogen heeft? De verkoper van een huis? De koper van een huis? Is dit geboren uit het socialisme in Zweden? Heeft het te maken met sociale controle of het idee dat alle Zweden gelijk zijn?
Ik schreef het al eens eerder….. als er één land is waar ik de klassenstrijd heb gezien en nog steeds zie, dan is het Zweden. Deze "openheid" bevordert in ieder geval niet het dichten van die kloof.
En hoe zit het dan met je privacy, de bescherming van je persoonlijke gegevens? De Nederlandse overheid heeft nu een spotje op tv dat je je persoonlijke informatie niet te grabbel moet gooien op internet. Woon je in Zweden, dan kun je nog zo voorzichtig zijn, iedereen kan altijd wat over je vinden. In ieder geval over je inkomen, je vermogen en wat je voor een huis hebt betaald, gekregen en je eventuele winst. Ik blijf het met mijn Nederlandse achtergrond een onplezierig idee vinden.

Hieronder vind je de link naar het spotje van Postbus 51, over cybercrime, op youtube:
http://www.youtube.com/watch?v=GU7ho1E7yPI

Veilig internetten heb je in Zweden dus NIET helemaal zelf in de hand!!

Groeten/hälsningar
Marjon

Boeken en Zweden

Dat een Zweed weer eens erg bekend zou worden in Nederland is natuurlijk niet iets nieuws. Maar deze Zweed is een hype aan het worden, niet alleen in Nederland, maar internationaal. Ik heb het dan natuurlijk over Stieg Larsson, de schrijver van de thrillerreeks Millennium. Het lijkt wel of iedereen zijn boeken verslindt. Jammer dat hij het zelf allemaal niet meer kan meemaken, hij overleed vóór de publicatie van zijn boeken.
Het eerste boek in de reeks is inmiddels al (in Zweden en in het Zweeds) verfilmd en net in de Nederlandse bioscopen in première gegaan: "Mannen die vrouwen haten" ( Män som hatar kvinnor). Eigenlijk vind ik dat ik de reeks ook moet lezen, maar dan natuurlijk in het Zweeds. Het tweede deel heet "de vrouw die met vuur speelde" (Flickan som lekte med elden) en deel drie heeft als titel "gerechtigheid" (luftslottet som sprängdes). De film ga ik uiteraard ook zien. Daarbij heb ik de afspraak met een Zweedse vriend dat als ik de film gezien heb, ik zal laten weten wat ik er van vond.


Er zijn natuurlijk nog andere juweeltjes van boeken. Op dit moment lees ik een mooie, in het Zweeds vertaalde roman van de Noorse schrijfster Margaret Skjelbred, een familiedrama dat zich afspeelt in de Noorse provincie Vestfold, "Lärkhjärtan". Het is deel 1 van een trilogie, maar helaas... de andere twee boeken, "Vilse" en "Älvalek", heb ik niet.
Met deze 2 boeken erbij kom ik inmiddels dus al op 5 boeken die ik zou willen hebben. De regelmatige lezer van dit weblog heeft vast al eerder gezien dat ik nog meer op mijn verlanglijstje heb staan (maart 2009, "Allemaal interessante Zweedse boeken"). Ik vrees dat een bestelling via internet een duur grapje gaat worden bij een totaal van zo'n 15 à 20 boeken.

Een andere mogelijkheid is de boeken persoonlijk op te gaan halen in Zweden. Dan worden het meerdere vliegen in één klap: eindelijk weer eens naar Zweden, vrienden en plekken met herinneringen bezoeken, vakantie houden én de gewenste boeken in Zweden kopen.
Dat is natuurlijk veel duurder dan een bestelling via internet, maar ook veel leuker!!

Hoe ik het moet organiseren is een andere vraag: aangezien ik nog steeds geen auto kan rijden door mijn duizeligheid en evenwichtstoornissen en het de vraag is of ik dat ooit weer kan, zal ik óf samen met iemand in de auto die kant opmoeten, óf met het vliegtuig. Die laatste optie is niet echt fantastisch, want dan zit je weer met het gewicht van je bagage! Voorlopig zal het er niet van komen, maar ik ben natuurlijk al wel plannen aan het maken. En wat in het vat zit, verzuurt niet!!

Groetjes/Hälsningar

Marjon

Gezondheidszorg - deel II

Zoals beloofd is hier het tweede deel over de gezondheidszorg die gaat over de verwijzing naar een specialist, de ziekenhuisopname en de eerste hulp.

Ik heb 4 keer in het ziekenhuis gelegen in Zweden. De eerste keer met een volledig opgezette keel en hals, de tweede keer voor een operatie aan mijn schouder en nog eens twee keer voor mijn darmen. Van deze vier keer ben ik drie keer acuut opgenomen. Twee keer direct na een bezoek aan de huisarts en een keer op eigen initiatief via de eerste hulp post.
Om bij een specialist in het ziekenhuis te komen en geopereerd te worden kan een lange weg zijn. Ik kreeg in november 2004 problemen met mijn schouders, waardoor ik mijn werk als personlig assistent en vårdbiträde niet meer kon doen. Omdat de röntgenfoto’s niets uitwezen en de pijn alleen maar erger werd, verwees de huisarts mij naar een specialist in het ziekenhuis in Falun. Na enkele weken kreeg ik een brief dat ik pas na minstens 24 weken gezien kon worden. Een evt. operatie na het eerste bezoek kon dan nog eens minstens een halfjaar duren! Het was inmiddels juni 2005 en dat werd me toch te gortig. Dus, dacht ik, dan maar naar een ander ziekenhuis. Maar zo makkelijk ging dat niet! Ik moest eerst drie maanden wachten vóórdat ik een aanvraag bij een ander ziekenhuis kon doen. Bij voorkeur in dezelfde provincie en pas op de tweede plaats in een ziekenhuis in een omliggende provincie. Na 3 maanden gewacht te hebben zag ik op de website voor de wachttijden (http://www.vantetider.se/ ) dat de wachttijd in de omliggende provincies nog langer was. Het snelst kon ik terecht in Stockholm met een wachttijd van ongeveer vier weken. Vervolgens moest ik bij het ziekenhuis in Falun toestemming vragen om naar Stockholm te gaan. Die kreeg ik , waarna ik het betreffende ziekenhuis in Stockholm kon bellen voor het maken van een afspraak. Mijn gegevens zouden van Falun opgestuurd worden naar Stockholm. De reiskosten kreeg ik slechts gedeeltelijk vergoed (d.w.z. retourtje huis-Falun). Tegenwoordig is er een zorggarantie waarbij de wachttijd niet langer dan 3 maanden mag zijn, dit geldt voor zowel bezoek aan de specialist als de operatie (tenzij de patiënt akkoord gaat met een langere wachttijd) en er is meer vrijheid om naar een ander ziekenhuis te gaan.
Uiteindelijk werd ik begin december 2005 geopereerd, waardoor ik een tijdwinst van minstens een half jaar had!

Als je geopereerd moet worden en hiervoor van te voren een afspraak hebt gemaakt, is er nog een handeling die verricht moet worden die we in Nederland niet kennen. Ik moest een desinfecterende zeep/shampoo van een speciaal merk bij de apotheek kopen. Daarmee moest ik mij de avond én de ochtend voor de operatie zorgvuldig wassen. Dan doe je je gewone kleren weer aan en gaat naar het ziekenhuis. Wat nou de zin van dit ritueel is, is mij onduidelijk. Het lijkt mij logischer, als je dit perse wilt, dat je dit dan in het ziekenhuis doet. In het ziekenhuis aangekomen krijg je kleding van het ziekenhuis zelf aan(nachthemd, onderbroek, t-shirt, slobberbroek, e.d.). Dit laatste was mij ook al in 2003 opgevallen toen ik in september voor mijn keel werd opgenomen en dit gebeurde weer in april en mei 2006 bij opname voor mijn darmen. Je voelt je dan wel een beetje een mens “uit een inrichting”, iedereen loopt in dezelfde (nacht)kleding rond! Ik vond het maar niks, maar ook hier geldt weer….het is maar wat je gewend bent!
Ik ben met mijn darmproblemen 2 keer op de “akuten” terecht gekomen. Gelukkig kreeg ik snel hulp. Maar ik heb ook een Zweedse reportage op de Zweedse tv gezien waarbij het heel gewoon is dat mensen 18 tot 24 uur moeten wachten voordat ze geholpen worden (afhankelijk van de ernst natuurlijk). Ik ben hier in maart ook op de eerste hulp terecht gekomen, maar daar hing een poster dat het maximaal 6 uur duurt voordat je wordt geholpen.
Wat mij het meest in het ziekenhuis heeft verbaasd is de slechte hygiëne en het slechte eten.
Ik lag de laatste keer op een zaal voor 6 vrouwen. De schoonmaakster kwam niet in het weekend en dan werden de prullenbakken ook niet geleegd. De overige dagen werd het schoonmaken van de bedtafels, gedeelde toiletruimte(wastafel en wc) en de ziekenzaalvloer met één emmer en hetzelfde water gedaan! En in die volgorde!! Daarna werd het vieze water weggegooid door de afvoer van de wasbak (!!)in de toiletruimte. Bah bah !! Bij de ramen lag het stof wel een halve centimeter dik! Ik heb ze daar nooit zien schoonmaken.
Er was één douche beschikbaar voor één gang. Dat betekende dus voor zo’n 50 mensen, mannen en vrouwen. Je kon douchen als het bordje “vrij” op de doucheruimtedeur hing.
En dan het eten….. in Stockholm kreeg ik een kant-en-klare magnetron maaltijd, in Falun werd mij de middag nadat ik van het infuus af kwam, een licht biertje bij het vloeibare eten aangeboden! De groenten waren niet vers en het was duidelijk niet zo’n goede diepvrieskwaliteit. We hadden volle yoghurt, volle melk, volle fillmjölk (soort dikke karnemelk)en vreselijk vette margarine (echt geen Becel kwaliteit!!) voor op brood. Toen enkele medepatiënten van mij aan de hoofdzuster vroegen of ze dit alles ook in magere kwaliteit hadden (ze lagen daar voor galproblemen), was het antwoord dat de patiënten volle melkproducten kregen omdat iedereen moest aansterken!!

Dat was het weer voor vandaag!

Groetjes/Hälsningar
Marjon

Nederlandse speciale feestdagen

Foto: ANP

De afgelopen maand hebben we weer enkele speciale dagen gehad: Koninginnedag, 4 mei dodenherdenking en 5 mei Bevrijdingsdag.
Zoals iedereen natuurlijk al wel weet, eindigde Koninginnedag dit jaar in een drama met te veel slachtoffers. Ondanks de tragiek van deze dag, schrijf ik daar niet over.
Het onderwerp voor vandaag is de impact van deze dagen op je leven in binnen- en buitenland.

Nou ben ik nooit iemand geweest die deze feestdagen uitbundig vierde.
Toen ik nog naar de lagere school ging (eind jaren vijftig, begin jaren zestig), was het ieder jaar traditie dat alle lagere scholen naar de Grote Markt gingen, waar we met elkaar Koninginnedag en Bevrijdingsdag vierden: in optocht, al zingend, allemaal met vlaggetjes etc. Later ging ik met name als volwassene naar de optochten in de wijk kijken en nam ik met mijn kinderen eventueel deel aan leuke evenementen. Maar een heel erg speciaal gevoel had ik er niet bij.
De dodenherdenking is mij met de paplepel ingegoten. Van jongs af aan kan ik mij herinneren dat we altijd om 20:00 uur 2 minuten stilte hadden en vanaf het moment dat de tv in ons huis zijn intrede deed(ik was toen 12 jaar), was het vaste prik om naar de dodenherdenking te kijken.

Het was een vreemde gewaarwording dat ik met name de Dodenherdenking miste tijdens de jaren dat ik in Zweden woonde. Dat had ik nou nooit gedacht! Een extra bijkomstigheid was dat in Zweden helemaal niets op dit gebied gedaan wordt.  Zweden was “neutraal” in WO II en hoefde niet bevrijd te worden.

Op het moment dat ik besloot hierover te schrijven, kreeg ik in mijn mailbox de tweewekelijkse nieuwsbrief van Wereldexpat met als onderwerp dat 4 en 5 mei ook onder Nederlanders in het buitenland leeft.
“Al is de Tweede Wereldoorlog al 64 jaar voorbij, herdenken blijft belangrijk. Ook voor Nederlanders in het buitenland, zo blijkt uit een onderzoek van de Wereldomroep onder meer dan duizend expats en emigranten. Eén op de drie ondervraagden neemt zelf 2 minuten stilte in acht op 4 mei, waar ook ter wereld. Eén op de zes Nederlanders in het buitenland heeft anti-Duitse gevoelens als gevolg van de oorlog. Een overgrote meerderheid van 81 procent vindt het belangrijk dat de slachtoffers van de oorlog nog ieder jaar worden herdacht. Op de vraag voor wie dat herdenken vooral belangrijk is wordt nogal wisselend gereageerd. Voor ‘de huidige generatie' en ‘voor iedereen' worden vaak genoemd (28 en 24 procent). Voor ‘oud-strijders' (14 procent) en ‘nabestaanden' (20 procent) minder.”

Toch apart dat je zulke dingen mist als je in het buitenland woont. Het is net of je je dan opeens bewust wordt van je eigen cultuur en wat je belangrijk vindt. Vooral die zaken die je anders als “normaal” beschouwt. Nou zijn de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag wel heel speciale dagen. Persoonlijk vind ik het een goede zaak dat we hier ieder jaar weer aan denken. Om nooit te vergeten en om er voor te waken dat het nooit weer gebeurt. Én om er bij stil te staan dat wij in een vrij land wonen.

Terug in Nederland ga ik er bewuster mee om. Ik ben nog steeds geen uitbundige vierder van Koninginnedag en Bevrijdingsdag, maar ik sta wel véél bewuster stil bij de betekenis van deze dagen dan vóór mijn vertrek naar Zweden in 2002. 
Groeten/Hälsningar
Marjon

Allemaal interessante Zweedse boeken!

De regelmatige lezer van dit weblog weet zo langzamerhand dat mijn belangstelling voor de Zweedse samenleving nog steeds groot is. Het liefst zou ik Scandinavische talen en culturen aan de Universiteit van Groningen gaan studeren, maar helaas zal ik daar nog mee moeten wachten. Drie dagen per week naar de universiteit betekent dat ik maar 2 dagen kan werken voor het broodnodige inkomen, en dat is te weinig. Dus neem ik thuis de inhoud van allerlei boeken, voornamelijk over de Zweedse taal, tot mij. En gisteren dacht ik “ik ga eens op internet zoeken naar interessante Zweedse boeken over de Zweedse samenleving”.

Toen ik nog in Zweden woonde, keek ik veel naar programma’s als “dokument inifrån”, “faktum”, “uppdrag granskning”, “kalla fakta” e.d. Tussen 2002 en 2006 kwam er mondjesmaat informatie naar buiten over o.a. de absoluut-niet-neutrale-rol van Zweden tijdens de Tweede Wereldoorlog, het gedachtegoed “raszuivere Zweden” en het ook in de praktijk brengen hiervan dat al lang bestond vóór Hitler van zich liet spreken, de gedwongen sterilisatie van mensen die niet voldeden aan de norm “zuivere Zweed”, en over de onderdrukking van de Samen en de Finnen in Zweden. Ik weet nog heel goed dat ik diep geschokt was na deze “kleine” openbaringen. Het beeld van het humane Zweden begon aardig wat scheurtjes te vertonen!
Omdat ik er meer over wilde weten zocht ik op internet, maar vond toen helaas weinig informatie. Nou was mijn internetaansluiting niet echt ideaal te noemen en langzaam (met een 54K modem via de telefoonlijn, tja dat krijg je als je afgelegen woont!), het downloaden duurde lang, dus na een poosje heb je het wel gehad.
Maar goed, gisteravond heb ik wat rondgeneusd bij verschillende grote Zweedse boekhandels als Akademibokhandeln en Adlibris en daar kwam ik echt een aantal juweeltjes tegen! Uiteindelijk had ik een lijst van zo’n 17 boeken en toevallig(?) bijna allemaal gepubliceerd in het jaar 2006 en daarna. Voor mij is het duidelijk dat er meer openheid over deze onderwerpen komt, gelukkig maar! Want je geschiedenis verloochenen siert natuurlijk geen enkel land.

Het eerste interessante boek is geschreven door Maja Hagerman (historicus en schrijfster) en heet “Det rena landet: om konsten att uppfinna sina förfäder” (Letterlijk vertaald: Het zuivere land: over de kunst om zijn voorouders te verzinnen). In dit boek beschrijft zij hoe Zweden het eerste land ter wereld (!) werd dat in 1921 besloot dat er een rasbiologisch instituut moest komen ter verdediging van de unieke Germaanse volksstam in Zweden. De Zweden zouden nl. een ongebruikelijk zuiver Scandinavisch - Germaans ras zijn. Zij beschrijft op een kritische manier deze geschiedenis van het Germaanse gedachtegoed en hoe dit tot op heden de opvattingen van de Zweden over wie ze zijn, kenmerkt.

Het tweede interessante boek is geschreven door Kjell Sundstedt en heet “Till Gertrud: en berättelse om tvångssteriliseringar i Sverige”(Letterlijk vertaald: Aan Gertrud: een verhaal over de gedwongen sterilisaties in Zweden). Gertrud is de moeder van de schrijver die in de veertiger jaren in een werktehuis voor zwakzinnigen werd geplaatst waar mensen uiteindelijk gedwongen sterilisaties moesten ondergaan. Gertrud wist te ontkomen en kon een nieuw leven opbouwen in Stockholm, terwijl ze ondertussen voor de vrijheid van haar familie vocht. In het boek probeert de schrijver te begrijpen waarom zijn familie het stempel “zwakzinnig” kreeg en gedwongen gesteriliseerd werd. Hij probeert antwoorden te vinden op vragen als waarom de Zweden zo genegen waren om iedereen die gezien werd als afwijkend, gedwongen te steriliseren. Ook stelt hij de vraag of dit niet weer kan gebeuren.

In 2007 is er ook een film in Zweden uitgekomen over de gedwongen sterilisaties onder de naam: "den nya människan" (De nieuwe mens).

Verder heb ik nog boeken gevonden over de Samen: een paar boeken over de geschiedenis van de Samen in Scandinavië (Waaronder “Samernas historia” door o.a. Lars-Ivar Hansen; “Samernas Liv” door Rolf Kjellström; ). “Jämterna och Samerna kom först” gaat over de vraag wie er het eerst in Jämtland waren, de Samen of de Zweden in Jämtland (de Jämtlanders). Deze vraag werd actueel bij het eerste proces in 1995 over de kwestie of de Samen het recht hadden hun rendieren te laten grazen op land van de Jämtlanders.
Wie op een wat meer ontspannen wijze wil lezen over de Samen in de vorm van een roman moet het boek “Lappskatteland: en familjesaga” van Annica Wennström lezen. Het boek is trouwens ook vertaald in het Nederlands onder de titel “Het land van de Samen”. Kijk ook eens naar de boeken van Yngve Ryd met verhalen van de Samen over dagelijkse zaken.

Genoeg te lezen dus! Woon je in Zweden of ga je op vakantie naar Zweden en beheers je de Zweedse taal, dan zou ik zeker eens één van de genoemde boekhandels binnenstappen. Je kunt de boeken ook via internet bestellen vanuit Nederland bij Bokus.com maar dan betaal je op internet met visacard o.i.d.

Veel leesplezier!

Marjon

Emigratiebeurs, crisis en emigreren naar Zweden

Op 7 en 8 maart wordt de jaarlijks weerkerende Emigratiebeurs gehouden in Nieuwegein. Zweden is hier sinds enkele jaren goed vertegenwoordigd, dus er is volop informatie aanwezig over het land van je dromen. Alhoewel de informatieverstrekking over emigreren de laatste jaren verbeterd is, wil ik toch nog wel even iets kwijt.
Door de internationale crisis is het nóg belangrijker om je goed te laten informeren over de mogelijkheden in je toekomstige land. Is de economische situatie daar beter, hoe zijn de ontwikkelingen, wat zijn de prognoses voor de komende jaren? Wat betekent dat voor het starten van een eigen bedrijf, voor het vinden van een baan? Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je (bijna volwassen) kinderen?
Je kunt een heleboel informatie vergaren op de site van het Zweedse arbeidsbureau: http://www.arbetsformedlingen.se . Onder Nyheter/fakta kun je rapporten, statistieken, prognoses, persberichten, etc. lezen over de huidige en toekomstige arbeidsmarkt (landelijk, per provincie en gemeente). Zo kun je onder “pressrum” o.a. lezen dat de werkloosheid in januari gestegen is naar 4,5% (in heel 2008 was de werkloosheid 3,2%). Volgens het Zweedse CBS is de werkloosheid trouwens 7,3% !In de geliefde provincies Värmland en Dalarna is het aantal werklozen t.o.v. januari 2008 gestegen met 6%, respectievelijk 2%. Er zijn nog wel genoeg beroepen waar Zweden de komende jaren mensen voor nodig heeft, maar de concurrentie wordt natuurlijk ook groter. Dat je positie als buitenlander op de arbeidsmarkt moeilijker is dan die van de doorsnee Zweed, spreekt voor zich. Een ander belangrijk detail: De werkloosheid onder jongeren is al jarenlang ruim 21%. Voor jongeren die niet in Zweden zijn geboren, ligt de werkloosheid zelfs op 26% ! Belangrijk voor diegenen die met hun kinderen naar Zweden willen emigreren. Deze informatie kun je vinden op de site van het Zweedse centrale bureau voor de statistiek (http://www.scb.se ), het rapport arbetskraftsundersökningarna 2008.
Wat betekent de crisis voor mensen die een eigen bedrijf willen starten? Allereerst het positieve: de toename van het aantal bedrijven was van 1997 t/m 2007 hoger dan in andere EU-landen en zelfs hoger dan in de VS. Daarnaast wordt op dit moment onderzocht (zie op http://www.nutek.se , de instelling voor de ontwikkeling van het bedrijfsleven) hoe de regels voor eigenaren van bedrijven vereenvoudigd kunnen worden. Op deze site kun je o.a. ook informatie vinden over (Europese) fondsen. Op de site van ALMI Företagspartner (http://www.almi.se) staat veel informatie over hulp bij het starten van een eigen bedrijf. Negatief is dat de crisis de sluiting van bedrijven, werkloosheid en minder bestedingsruimte veroorzaakt. Afhankelijk van het soort bedrijf dat je wilt opstarten heb je daar meer of minder last van.

Terug naar de Emigratiebeurs: laat je goed informeren door de verschillende partijen, ga niet alleen af op de succesverhalen, verzamel informatie op internet (zie hierboven en mijn links naar andere sites), zorg dat je bedrijfsplan meer dan levensvatbaar is en denk daarbij, afhankelijk van je product of dienst, verder dan de lokale/regionale/Zweedse markt. Want met de verslechterende Zweedse economie houden ook de Zweden de hand op de knip! Houd er ook rekening mee dat de banken in Zweden voorzichtiger zijn geworden met het verstrekken van leningen.

Veel succes en een plezierige Emigratiebeursdag!

Vänliga hälsningar/vriendelijke groeten,

Marjon

Svenska samhället överger glesbygden steg för steg !

Rendieren op de weg

De Zweedse samenleving laat de dunbevolkte gebieden langzamerhand aan hun lot over.

Op 4 februari zond Uppdrag Granskning (SVT.se) een reportage uit over de dunbevolkte gebieden in Zweden. Van de Zweedse bevolking woont daar 2%( 180.000 inwoners). Deze gebieden beslaan tezamen bijna de helft van het Zweedse landoppervlak. Het grootste deel hiervan ligt in Noord-Zweden (begint al in de provincie Dalarna). Om een vergelijking te maken: Zweden is ongeveer 13 keer zo groot als Nederland, dus een oppervlakte van zes keer Nederland wordt bevolkt door in totaal 180.000 mensen. Hier woont gemiddeld één persoon per vierkante kilometer!! Volgens de Zweedse definitie woon je in een “glesbygd” (dunbevolkt gebied) als je tenminste 45 minuten met de auto moet rijden om in een “tätort”, een dorp met minimaal 200 inwoners, te komen.
De reportage wilde duidelijk maken dat met het sluiten van scholen, winkels, geen werk, lange afstanden tot de gezondheidszorg, het niet meer geld kunnen opnemen bij de postbode etc. etc. de dunbevolkte gebieden langzamerhand aan hun lot worden over gelaten door de Zweedse samenleving. Er werd ook een deel getoond uit een reportage van 1975: toen was de ontvolking van het platteland al begonnen. Nu wonen in veel van de kleine dorpjes alleen nog maar oude mensen en af en toe nog een gezin met jonge kinderen. Dat betekent voor de kinderen dat ze ’s ochtend al om 07.00 uur (of vroeger)door de schoolbus worden opgehaald en ’s middags om 16.00 uur (of later) weer thuis zijn. De ouders moeten lange afstanden naar hun werk rijden en eens per week boodschappen doen in het groot.
Tegenover deze nadelen staan, als je daar van houdt, ook voordelen. In de reportage zien we een jong gezin dat er bewust voor gekozen heeft om zo ver van de bewoonde wereld te leven in de rust en de natuur.
De vraag is natuurlijk of de trend van ontvolking en de daarmee gepaard gaande sluiting van instellingen/bedrijfjes/scholen etc. niet gekeerd kan worden. In één van de dorpjes is de winkel nu van de bewoners samen en worden de bestelde boodschappen rondgebracht door een vrijwilligster(ze rijdt dan zeker 150 km) met een geldelijke steun van de gemeente (1000 Zweedse kronen per week voor reiskosten). Een gemeenteraadslid, een professor in de cultuurgeografie en een debatredacteur van “Aftonbladet” ( een Zweedse krant) kwamen aan het einde van de reportage o.a. tot de conclusie dat mensen het heft zelf in handen moeten nemen, naar alternatieven moeten zoeken(combinatie van ideëel en commercieel), kijken naar de maatregelen die andere landen, zoals Noorwegen met dezelfde problematiek, nemen en natuurlijk gebruik maken van de diverse (EU-gesubsidieerde) programma’s.

Voor mij is dit geen onbekend verschijnsel. Ik woonde in Zweden ook in een klein dorpje, 30 minuten autorijden van de ‘bewoonde” wereld vandaan. Er woonden alleen nog maar 10 (!) oudere vaste bewoners, meer dan de helft van de huizen was een 2e huis, geen voorzieningen meer etc. Mijn huis was de al lang gesloten school! Ik ben daar toen gaan wonen voor de rust en natuur en daar heb ik volop van genoten! Ik had wel ideeën om het dorp leefbaarder te maken, werkgelegenheid te scheppen, meer vaste bewoners te trekken, maar daar is het helaas voor mij niet meer van gekomen.

De reportage kun je via internet nog zien via SVT.se, kies SVT play>program>uppdrag granskning. Online te zien tot en met woensdag 4 maart.

Groetjes/hälsningar
Marjon

Parlamentet - leuke Zweedse humor

"Parlamentet" is een Zweeds comedy - programma waarin 2 teams, het rode en het blauwe, samen en tegen elkaar de politiek en de samenleving op de korrel nemen. De 2 teams wisselen per aflevering van samenstelling.
Als je dit programma kunt volgen, ben je al aardig ingeburgerd: niet alleen qua taal, maar ook wat betreft samenleving. Je kunt bijvoorbeeld duidelijk horen dat de "gastheer" uit Zuid-Zweden komt.
Ik heb er altijd van genoten, het is af en toe echt hilarisch!
Je ziet 7 stukjes uit diverse programma's, een beetje "best of".

Groetjes
Marjon

Even wat toelichten!

 Foto: uitzicht over het meer vanuit de tuin op een late zomeravond

In de gesprekken die ik heb (gehad) over mijn “negatieve” ervaringen in Zweden, maar ook in reacties op mijn weblog, krijg ik nog wel eens opmerkingen als “maar in Nederland is het ook slechter geworden”, “ in Nederland is ook niet alles rozengeur en maneschijn”, “je schrijft/praat wel negatief over Zweden”, etc. etc. Daarom…. Tijd om één en ander toe te lichten!!

Ik heb heimwee naar Zweden!
Ik mis het land om de natuur, de rust, de ruimte, de schoonheid, de prachtige winters en het mooie voorjaar. De prachtige, lange zomeravonden en de mooie winterluchten. De besneeuwde wegen en paden die beschenen worden door een heldere maan, waardoor de “donkere” wintermaanden iets magisch krijgen. Het zingende ijs op het meer als het vriest dat het kraakt! De bijzondere ervaring dat je een prachtige sterrenhemel kunt zien door het gebrek aan vervuilend licht van bebouwing. Het overweldigende noorderlicht.
Ik mis het opwindende gevoel bij het zien en/of horen van elanden, lynxen, wolven, grote herten. Stuk voor stuk fantastische, imponerende dieren die gewoon door de grote tuin of op het bevroren meer grenzend aan de tuin liepen. Ik mis mijn fantastische vrienden daar, de leuke mensen die ik er heb leren kennen.
Ja…. Ik heb heimwee, een gevoel dat ik nooit eerder heb gehad.

Ik schrijf en praat kritisch over Zweden. Daarmee zeg ik iets over Zweden. Ik zeg dus niet dat het in Nederland goed is! Daar gaat het namelijk niet om.
Ik heb bepaalde negatieve ervaringen in Zweden gehad, vrienden en bekenden en mede-projectdeelnemers van mij (Nederlanders, Engelsen, Duitsers, Zweden, Koerden, Palestijnen, Irakezen, Russen) hebben óók negatieve , vergelijkbare ervaringen.
Ik vind dat ik die negatieve ervaringen mag vertellen, dat mensen mogen weten dat het land niet alleen maar rozengeur en maneschijn is. Veel mensen in Nederland die ik ken, hebben nl. het beeld dat in Zweden álles fantastisch georganiseerd is: goed onderwijs, goede gezondheidszorg, een goed sociaal stelsel, etc. Mensen hebben een ideaalbeeld van Zweden, ze zien het land door een roze bril.
Geen enkel land is perfect. Ook Zweden niet.

Ik realiseer mij dat mijn verhalen gekleurd zijn door mijn ervaringen en hoe ik naar een samenleving kijk en die beleef. Ik weet dat er mensen zijn die deze negatieve ervaringen niet hebben. Gelukkig maar! Ik ken ook Nederlanders in Zweden die zich absoluut niet bezighouden met wat er in de samenleving speelt.
Voor iedereen is het deel uit maken van welke samenleving ook, verschillend. We zijn allemaal unieke individuen, met onze eigen levensvisie en ervaringen. Daardoor reageren we allemaal anders op dingen die gebeuren.
Iedereen die mijn stukjes leest, moet dan ook zelf weten wat hij/zij met de informatie doet.
Wat je ook kiest, het is jouw keuze.

Met vriendelijke groet,

Marjon

Het Zweedse onderwijs en Jantelagen(de wet van Jante)

Afgelopen donderdag schreef ik nog over kinderen/jeugd in het onderwijs en het feit dat “intelligentie” niet gehonoreerd wordt. Toevallig (?) las ik gisteren in de Dagens Nyheter ( in de E-versie, die dezelfde inhoud heeft als de papieren versie)een artikel over een onderzoek dat plaats heeft gevonden onder hoogbegaafden(18-68 jaar) en hun beleving in het onderwijs. Voor wie het artikel wil lezen is dit de titel: “Nio av tio extra begåvade mår dåligt i grundskolan”( Negen van de tien hoogbegaafden voelen zich ellendig op de basisschool). De resultaten daarvan bevestigen wat ik heb gehoord van de Zweden zelf. Het artikel is n.a.v. het feit dat de regering besloten heeft dat er dit najaar op 10 gymnasiumscholen in Zweden een proef wordt gedaan met de zgn. “spetsutbildningar” (= topopleidingen) voor meer begaafde jeugd (zie voor uitleg van het schoolsysteem het vorige artikel!). In het artikel wordt echter gezegd dat dit een te laat stadium is, je moet er al mee beginnen op de basisschool(grundskola).
Uit een onderzoek van Roland S. Persson, professor in de pedagogische psychologie in Jönköping blijkt dat hoogbegaafde leerlingen al op de grundskola niet worden geaccepteerd door medeleerlingen én onderwijzers. Zij werden en worden zelfs door beide partijen om hun intelligentie afgestraft. 50% van hen krijgt geen ondersteuning thuis en zelfs het advies van de ouders er voor te zorgen dat ze “er niet bovenuit steken”.
Ook op de universiteit worden ze door docenten neergehaald. Medestudenten bejegenen hen, als ze meedenken over oplossingen van problemen, met een houding en uitspraken als “vem tror du att du är?” (wie denk jij dat je bent). Wat geldt voor hoogbegaafden, geldt in feite voor iedereen die een bovengemiddelde intelligentie heeft. Iedereen moet op hetzelfde niveau zitten!
Ik schreef het al in mijn vorige item, dit is een onderdeel en probleem van de “Jantelagen”, de ongeschreven Wet van Jante. De Deens-Noorse schrijver Aksel Sandemose beschreef zijn geboorteplaats Nykøbing Mors in een roman onder de naam Jante in 1933. De sociale regels die in Jante heersen zijn verstikkend. En helaas wordt deze ongeschreven wet nog steeds in de Scandinavische landen aangehouden, ook in het onderwijs. Hieronder de “Wet van Jante”:
1. Je moet niet denken dat je iets bent.
2. Je moet niet denken dat je net zo goed bent als wij.
3. Je moet niet denken dat je slimmer bent dan wij.
4. Je moet je niet inbeelden dat je beter bent dan wij.
5. Je moet niet denken dat je meer weet dan wij.
6. Je moet niet denken dat je meer bent dan wij.
7. Je moet niet denken dat jij ergens voor deugt.
8. Je moet ons niet uitlachen.
9. Je moet niet denken dat iemand om jou geeft.
10. Je moet niet denken dat je ons iets kunt leren.

Gelukkig probeert de huidige regering dingen te veranderen, al is dat niet altijd meteen succesvol. Laten we hopen dat de “Jantelagen” ook in Zweden verboden wordt, net als in Noorwegen. Voordat de Jantelagen uit het dagelijkse leven van de Zweden verdwijnt, zal zeker nog wel een generatie duren. Maar dat ‘ie diep geworteld is in de levens van de Scandinaviërs, is een ding wat zeker is, maar het begin voor verandering is er!

Hälsningar
Marjon

Onderwijs in Zweden

Wie naar Zweden verhuist, vooral met kinderen, krijgt te maken met het Zweedse onderwijs. Nou lopen de meningen over het onderwijs ongetwijfeld uiteen, maar ik heb tot nu toe voornamelijk “slechte” berichten gehoord. Zelf heb ik ook te maken gehad met het onderwijs, maar dan op de universiteit.
Ik geef eerst in grote lijnen weer hoe het schoolsysteem is en daarna wat ervaringen uit de praktijk.

Kinderen tussen één en zeven(!!) jaar kunnen naar de voorschool, “förskolan”,vergelijkbaar met de Nederlandse peuterspeelzalen. Een kind gaat pas op zevenjarige leeftijd naar de basisschool, “grundskolan”. De basisschool duurt in totaal negen jaar. Daarna hebben de dan 16 jarige leerlingen de mogelijkheid om naar het driejarige “gymnasium” (gymnasieskolan of gymnasiet) te gaan. Dit is echter niet hetzelfde als het Nederlandse gymnasium! Het is een school met lager en middelbaar beroepsonderwijs en voorbereidend onderwijs voor de hogeschool/universiteit. In totaal zijn er 17 nationale programma’s/richtingen. Afhankelijk van je cijfers kun je al dan niet naar de hogeschool/universiteit.
Het onderwijs op de grundskola en het gymnasiet is gratis. De meeste scholen zijn gemeentelijk. Studeren aan een universiteit/hogeschool kost je geen collegegeld zoals in Nederland. Je kunt om je studie te bekostigen een deel beurs en een deel lening krijgen. De lening kun je krijgen t/m 45 jaar, de beurs t/m 54 jaar! Om deel te kunnen nemen aan tentamens en examens ben je verplicht om lid te zijn van de studentenvereniging. Dat kost je per termijn (halfjaar) ongeveer 325 Zweedse kronen(€33,-). Geen lid,niet betaald, betekent geen diploma.

Lijkt dus allemaal mooi en netjes geregeld, maar toch hoor en hoorde ik heel veel negatieve zaken.
Het eerste negatieve bericht hoorde ik van de Zweden zelf. Kinderen die boven het gemiddelde zitten qua intelligentie worden niet gestimuleerd. Als ze “intelligente” vragen stellen worden ze genegeerd en krijgen geen antwoord. Iedereen moet op het gemiddelde zitten. Hier komt de “Jantelagen” aan de oppervlakte: de Jante-wet is een ongeschreven wet in Scandinavië die in grote lijnen inhoudt dat iedereen hetzelfde is, je niet moet denken dat je meer weet, etc. Gek genoeg heb ik nooit ergens anders meer over de klassenstrijd gehoord én het ook gevoeld dan in Zweden! Alleen in Noorwegen is de Jantelagen officieel afgeschaft sinds 2008.

Veel ouders klagen dat hun kinderen in Zweden veel minder weten en leren, vaak met een achterstand van 2 jaar, dan hun leeftijdgenoten in Nederland, Duitsland of Engeland. Dat is blijkbaar niet alleen te wijten aan het later beginnen van de basisschool, maar ook aan de kwaliteit van het onderwijs. Als je je als niet-Zweedse ouder ongerust maakt over je kind omdat je aan alles merkt dat hij/zij weinig leert en zijn/haar best niet doet en daar vervolgens over gaat praten op school dan kan het gevolg zijn dat je door de school geboycot wordt! Dit is wat vrienden van mij overkwam:
Ieder jaar is er een ouderavond samen met vertegenwoordigers van het gemeentebestuur. De school kiest ouders uit die lovend over de school zijn. Deze ouders praten vervolgens in een achterafkamertje met de gemeente en dan krijgt iedereen die op de avond aanwezig is, te horen dat het geweldig goed gaat met het onderwijs! Ouders met kritiek zoals onze vrienden, worden niet uitgenodigd voor de avond en zijn niet welkom!!

Ook hebben wij met eigen ogen gezien wat voor sterk verouderde informatie kinderen krijgen met o.a. aardrijkskunde. Een poosje geleden zag ik op het Zweedse journaal dat een groot deel van de geschiedenisleraren op de middelbare school bijna niets weet over de Jodenvervolging in WOII. En volgens de leraar Engels vertaal je “handdoeken” als “tools”, en niet in het correcte “towels”. Het heeft de Engelse ouders van hun 12-jarige dochter (die tot haar 9e in Engeland opgroeide en waar thuis uiteraard nog steeds Engels wordt gesproken) een jaar knokken gekost om haar de eindtoets Engels (voor de grundskola) te laten doen die normaal gesproken door 15-jarigen wordt gemaakt. Volgens de Zweedse leraar was ze er “te jong” voor. Ze heeft hem uiteindelijk gemaakt en met glans gehaald !!

Van Nederlandse studenten die een jaar in Zweden studeerden heb ik gehoord dat ze aan het begin van het studiejaar een bepaald college wel 4 keer hebben gehad omdat “niet iedereen de andere keren aanwezig was”. Zo schiet het natuurlijk niet op!! Van een Zweedse vriend hoorde ik dat hij met zijn studie voor maatschappelijk werker was gestopt omdat hij ernstige twijfels kreeg over de kwaliteit van de opleiding. Het maakte nl. niet uit wat voor onzin je uitkraamde aan ideeën over het vak, alles was goed.
En zelf heb ik natuurlijk meegemaakt dat het certificaat Zweeds op universiteitsniveau de lading niet dekt (zie hiervoor het item “ Werkloosheid en –projecten in Zweden” van 08-01-2009).

Voorlopig even genoeg over het onderwijs!
De hierboven genoemde feitelijke informatie kun je terugvinden (meestal in Zweeds) op de betreffende sites (zie rechterkolom).
Heb je vragen of opmerkingen, laat het me weten. Graag zelfs!

Groeten/hälsningar

Marjon

De Zweden en WERKEN !!

Foto: Kerstkaarten om te versturen op
http://www.visitsweden.com/

Gisteren heb ik een pakketje van bijna 9 kilo naar de posterijen gebracht om te versturen naar Engelse vrienden in Zweden. Ik ben wekenlang bezig geweest om allerlei, voornamelijk Nederlandse, lekkernijen te verzamelen. De doos zit dan ook vol met hagelslag, fruithagel, stroopwafels, chocoladekransjes, ontbijtkoek in blik van de échte bekende ontbijtkoekmaker, een stroopstick, een banketstaaf, echt Nederlands kerstbrood, etc. Én een pakketje scones-mix volgens Oud-Engels recept, kunnen ze zich weer heel even in Engeland wanen! Toen deze vrienden in de zomer van 2007 op bezoek in Nederland waren, hebben ze van al die Nederlandse lekkernijen genoten en een hele lading mee naar Zweden genomen. Maar dat is al lang op en ik vond dat ze het wel verdiend hadden om zo'n kerstpakketje te krijgen.

Goed, terug naar het postkantoor. Op mijn vraag of het pakketje nog vóór de kerst aan zou komen was het antwoord: het duurt 2-4 werkdagen maar is ook afhankelijk van de posterijen daar in Zweden. Nou hoop ik maar dat de Zweedse Posterijen een uitzondering op de regel zijn dat Zweden niet zo heel hard werken en vreselijk laks kunnen zijn. De Nederlander die al een poos in Zweden woont, weet waar ik het over heb! Maar voor alle andere Nederlanders die het niet weten, komt hier een leuke opsomming.

Ik bestelde de loodgieter. Én de reparateur voor het dak. Ze zijn nooooiiiiiit geweest! Waarom niet mag Joost weten! Ook ben ik een keer achter de regels aan geweest voor de verhuur van gymnastiekzalen bij de gemeente. Ik heb diverse keren gebeld, ben 2 keer persoonlijk langs geweest, maar ik heb nooit die regels gekregen!!
Een Zweedse collega liet haar badkamer verbouwen. Ze hebben werkelijk mááááánden in de rotzooi gezeten! De werklui kwamen gewoon niet opdagen of ze hadden nog een andere klus te doen!
Van een Nederlander met een eigen klussenbedrijf in Zweden hoorde ik dat hij een keer op vrijdagmiddag naar meerdere bedrijven belde om nog voor het weekend allerlei materiaal te krijgen voor de klus waar hij mee bezig was. Hij kreeg bij allemaal als antwoord dat hij maandag maar terug moest bellen, want ja.... het was al wel vrijdag en ze namen geen bestellingen meer op! Gelukkig vond hij uiteindelijk nog 1 bedrijf dat wel wilde leveren, dus zijn klus werd gered. Tja....

Nou denk je misschien, beste lezer, dat ik en die anderen gewoon pech hebben gehad en dat het ligt aan de provincie Dalarna, waarin ik woonde. Helaas..... het is een algemeen bekend verschijnsel.
Gisteren stond in "The Local", de Engelstalige wekelijkse nieuwsbrief over Zweden, een heel artikel over DE Zweden en werken. Wist je dat:

• Zweden gemiddeld per jaar van de 260 werkdagen, 130 dagen niet werken?
• Deze 130 dagen opgebouwd zijn uit 76 dagen aan vakantie, feestdagen, ziekte van henzelf of hun kinderen, het thuis doorbrengen wachtend op bestellingen en omdat de kleintjes niet naar de opvang kunnen
• De resterende 54 dagen op het werk "gebruikt" worden voor koffiedrinken, niet direct beginnen te werken maar kletsen, persoonlijke dingen regelen/nakijken etc., lange lunches, eerder op vrijdag naar huis, aan privé-fitness doen in de baas zijn tijd, etc.

Wordt daar nou niks van gezegd? zul je denken. Vaak niet, want Zweden houden niet van confrontaties. En als ze wel geconfronteerd worden, dan hebben ze altijd wel een smoes! En de baas trapt daar in (!!????)
Hoeveel Zweden werken er eigenlijk? Naast het officiële werkloosheidscijfer van 6% (dit is in werkelijkheid meer, maar werklozen die bijvoorbeeld in een " re-integratie-programma" zitten worden niet meegeteld!) is 4% ziek en nog eens 10% werkt niet en heeft een met Nederland vergelijkbare WAO-uitkering. Dus tenminste 20% van de bevolking tussen 18-65 jaar werkt niet! Zweden is de koploper in Europa wat betreft ziekteverzuim en het verspillen van tijd.

Het is maar dat je het weet !!

Hälsningar/groeten

Marjon

Zweden (ge)schokt !?

bron: Dagens Nyheter 16-12-2008

Vanochtend werd Zweden door twee zaken geschokt.

De eerste schok was letterlijk: Om 06.20 uur werd Zuid-Zweden opgeschrikt door een aardbeving met de kracht van 4,7 op de schaal van Richter. Het epi-centrum lag 1 km ten oosten van vliegveld Sturup, Malmö's airport. De aardbeving had men wel zien aankomen bij het Seismologische Instituut in Uppsala, maar was toch een volstrekte onaangename verrassing. De aardbeving vond op een diepte van 18 km plaats en is de grootste sinds ruim 100 jaar. Alleen de aardbeving in 1904 met een kracht van 6 op de schaal van Richter was zwaarder. Zover ik heb kunnen lezen en zien zijn er geen slachtoffers gevallen en valt ook de schade reuze mee. Zelfs de Turning Torso in Malmö (wolkenkrabber) schudde ervan! Door de länsstyrelse is een crisiscentrum ingericht, dus ik blijf de berichten even volgen.

De tweede schok was dat de Zweedse Kroon behoorlijk gedaald is. De Zweden betalen nu voor een Euro ruim 11 kronen! Vorige week zakte de Kroon al aardig maar sinds gisteren is het heel snel gegaan. Geen goed nieuws dus. Steeds meer Zweden vinden nu dan ook dat Zweden over moet gaan op de Euro, maar dat zal nog wel even duren. Daar wordt officieel pas over gestemd in 2012.

Hälsningar

Marjon

Sport en sportiviteit

Sinds enkele weken ga ik 3 keer per week (!!) naar een fitnesscentrum. Ik vond het hoog tijd om weer iets aan mijn conditie te doen en de overtollige kilo'tjes eraf te trainen. Heerlijk vind ik het. Na de training ga ik ook nog even de sauna in en zwemmen. Dat kan er allemaal. Wat een luxe!
In Zweden beschikte ik niet over die luxe. Ik denk dat het dichtsbijzijnde fatsoenlijke fitnesscentrum zeker zo'n 70 km van mij vandaan was, dus dat doe je niet zo gauw, vooral niet in de winter.
Wat mij opviel bij de jeugd in Zweden was dat ze bijna iedere dag, na schooltijd of aan het begin van de avond, een sport deden. Dat beperkte zich dan tot voetbal, ijshockey, paardrijden, pistool schieten, dansen. Veel meer viel er in die dorpen ook niet te beleven. Het minpunt was dat de kinderen aan het einde van de week kapot waren: een hele week vroeg uit de veren om naar school te gaan en niet eerder tot rust komen na een uur of zeven, dat eist natuurlijk zijn tol! Maar goed, het wordt ze dus bijna met de paplepel in gegoten, het sporten.

Zijn de Zweden nou echt sportief? En dan bedoel ik niet alleen fysiek, maar ook mentaal??
Ik kan natuurlijk niet voor alle Zweden spreken, alleen maar voor wat ik gezien heb in mijn omgeving en op de tv. Maar eerlijk gezegd valt mij dat vies tegen!
Ik ben heel weinig volwassen mensen tegen gekomen die echt aan sport deden. Dus met de conditie van de mensen in de regio waar ik woonde moet het wel slecht gesteld zijn!

De "mentale" sportiviteit vond ik ook nogal wat te wensen over laten. Wat mij opviel bij de bekende Zweedse sporters was dat het altijd aan iets of een ander lag als ze niet goed presteerden. Voetbalwedstrijden en andere internationale wedstrijden op sportief gebied met Zweeds commentaar wil je al helemaal niet zien! Als de Zweden tegen een ander land voetballen, ze meedoen met bijv. alpin skiën, paardrijden, hoogspringen, hardlopen etc. en de tegenpartij doet het beter, wint bijna, heeft een kans o.i.d. , dan wordt hen bijna het slechtste toegewenst dat je je maar kunt bedenken.De vreugde dat het de tegenpartij niet lukt, spat bijna van je tv-scherm af!
Nu ik weer in Nederland woon, heb ik er eens op gelet hoe het met het Nederlandse commentaar zit. En dat is, in positieve zin, toch wel wat anders. Onze beroemde sportiviteit met schaatsen, waarbij ook de tegenpartij aangemoedigd wordt, zul je in Zweden niet tegenkomen!

Het zal wel allemaal te maken hebben met de volksmentaliteit: Zweden kunnen zeer slecht tegen conflicten, commentaar en hun verlies. Als je dat combineert met hun zelfbeeld, dat ze de "beste" in de wereld zijn, dan is dat te verklaren!

Jammer, je verwacht het niet. Misschien dat ze nog eens veranderen, maar dat zal nog wel even duren! Dus ... ga je naar Zweden emigreren of woon je er net, dan weet je alvast wat je te wachten staat!

Groetjes/ hälsningar

Marjon