'Mormor' en 'dotterdotter'

Het leuke aan (vreemde) talen is dat je niet alleen bezig bent de taal te leren en te beheersen, maar dat je de bewuste taal ook gaat vergelijken met je moedertaal. En dan ontdek je nogal eens dat die andere taal soms wat logischer is dan je eigen taal. 
Neem maar eens het simpele zinnetje: mijn tweede kleindochter is geboren. Nou is dat in dit geval ook nog helemaal waar, ik ben voor de tweede keer oma geworden. Als je wel weet dat ik een zoon en een dochter heb, maar niet weet wie van de twee de dochter heeft gekregen, dan vraag je je af: is dat een kind van je zoon of je dochter?
In het Nederlands moet je dat uitleggen, in het Zweeds niet. Zulke verschillen vind ik nou leuk! 

Mijn tweede kleindochter is de (tweede) dochter van mijn dochter. In het Zweeds zeg je dan dotterdotter (dochterdochter). Als het kind de dochter van mijn zoon zou zijn, dan zeg je sondotter (zoondochter). Erg simpel, maar heel duidelijk. 
Mijn kleinkinderen zullen in het Nederlands oma tegen mij zeggen. Maar ze hebben twee oma's. Ook hiervoor heeft het Zweeds die praktische oplossing: je bent óf  mormor, óf farmor: oma van moeders kant of oma van vaders kant. Opa's zijn morfar of farfar: opa van moeders kant of opa van vaders kant.
Zoals je misschien al is opgevallen komt eerst de relatie tot de persoon in de eerste graad, nl.   dotterdotter en sondotter, mormor en farmor en dan de relatie tot de persoon in de tweede graad(dotterdotter, sondotter, mormor en farmor). 
De Zweden doen dit niet alleen bij verwantschappen in de rechte lijn, maar ook bij aanverwantschap. Een tante van moeders zijde(zus/schoonzus) is een moster en een tante van vaders zijde  een faster. Moster is de samenstelling van mor(moeder) en syster(zuster) en faster van far(vader) en syster (zuster). Het zelfde geldt voor oom: morbror(broer/zwager van moeder) en farbror(broer/zwager van vader). 
Trouwens, 'mor' en 'far' zijn ingekorte woorden van 'moder' en 'fader'. En dat spreek je nagenoeg hetzelfde uit als het Nederlandse moeder en vader. 


Ik heb er dus een dotterdotter bij en ben voor de tweede keer mormor!! 

Groeten/Hälsningar
Marjon

Winkels, openingstijden en zuivelafdelingen

Vanavond keek ik naar het programma Netwerk op Nederland 2. Het onderdeel "blind date"  werd voor het eerst uitgezonden: De leiders van onze politieke partijen krijgen op een voor hen onbekende plek een afspraak met een onbekend iemand.  Alexander Pechtold van D'66 mocht de spits (of... het, allebei is goed) afbijten. Omdat ik toch wel nieuwsgierig was waar hij heen zou gaan en wat hij moest doen, bleef ik kijken. En, leuk!  hij ging naar een supermarkt in verband met het onderwerp waar al langer over gesproken wordt in Nederland: de openstelling van winkels op zondag. 

Je kunt rustig stellen dat de meningen daarover nogal verdeeld zijn bij zowel de politieke partijen,  de consumenten als de winkeliers. Ze variëren van "niet open" omdat de zondag een rustdag moet zijn tot "volledig open" en "winkeliers bepalen dat zelf". Ik vermoed dat er uiteindelijk in de Tweede Kamer besloten zal worden dat iedere gemeente hierover zelfstandig een besluit zal moeten nemen, uiteraard binnen de aangegeven kaders. Een wekelijkse openstelling van winkels op zondag zal denk ik niet te vermijden zijn.  

Het is vreemd om deze discussie te moeten meemaken als je zoals ik jaren in Zweden hebt gewoond waar de openstelling op zondag heel normaal is. In de kleinere dorpen in de buurt (nou ja, 30 km verderop!)  waren de supermarkten allemaal op zondag open. Weliswaar niet de hele dag maar toch zeker zo'n 4 uur: de één van 12.00 tot 16.00 uur, de ander van 11.00 tot 15.00 uur. In de wat grotere, verder weg liggende plaatsen waren de supermarkten vaak al om 09.00 uur  open tot 21.00 uur. Andere soorten winkels hadden wat kortere openingstijden, bijvoorbeeld van 11.00 tot 17.00 uur. Ik heb in Zweden nooit meegemaakt dat mensen zich hier op de één of andere manier aan stoorden. Maar, moet ik er eerlijk bij zeggen, daar was het al voor iedereen gewoon.  Ik weet niet wanneer en hoe ze in Zweden tot dit besluit zijn gekomen, dat zal ik nog eens navragen bij mijn Zweedse vrienden. Er staat mij echter vaag bij dat de winkels ook al op zondag open waren in het begin van de jaren negentig, maar dat weet ik niet zeker. Ik beloof dat ik er op terug zal komen.

Ik vond de openstelling op zondag wel erg makkelijk. Als je wat afgelegen woont dan rijd je niet eventjes naar een winkel 30 km verderop. Maar als je op zondag toevallig in één of ander dorp moet zijn, dan is het fijn dat je boodschappen kunt doen. Voor veel Zweden met hun 40-urige werkweek en waar beide ouders in het gezin werken, zal de openstelling op zondag ook wel een uitkomst zijn.  Of je nou in de stad of op het platteland woont.

Toen ik weer terug kwam in Nederland, was het wel wennen: Ik weet niet hoe vaak ik in het begin vergat dat er geen winkels open waren op zondag. Die omschakeling heeft wel enkele maanden geduurd!

Alexander Pechtold hielp in "Blind Date" ook nog met het vakken vullen op de zuivelafdeling. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan: de verse produkten moeten achter de oudere produkten komen, dus die moesten eerst aan de kant geschoven worden. 

En ook hier zie je een verschil met Zweden. Het maakt niet uit hoe klein de supermarkt is, maar de zuivelafdeling wordt daar bijna altijd aan de achterkant van het schap bijgevuld. Eigenlijk is het zuivelschap een grote "koelkast" die ook aan de achterkant open gemaakt kan worden(of is)  en waar genoeg ruimte is voor het personeel om de "koelkast" bij te vullen.

Behalve de link naar het programma Netwerk sluit ik ook nog een link bij van een bedrijf in Zweden dat dit soort zuivelschappen maakt en steeds verder moderniseert, zodat ook het personeel ontlast wordt. Het kan even duren voordat de pagina geladen is omdat hij opent met een filmpje in het Engels. Je kunt er echter ook voor kiezen om een nieuwer filmpje in het Zweeds te zien, want de beelden spreken voor zich!  Zo krijg je een aardig idee hoe het er aan toe gaat en wat er allemaal mogelijk is!! Misschien een idee voor Nederland!

Hier komen de linken:  

http://www.netwerk.tv/uitzending/2010-05-19/blind-date-alexander-pechtold-van-d66-wordt-gekoppeld-aan# 

http://frontmatic.se/index.php?katID=357

Dat was het voor vandaag!!

Groetjes/Hälsningar

Marjon

SVT-uitzending over wolvenjacht d.d. 4 maart 2010

Beste mensen,

In aansluiting op mijn vorige bericht volgt hier de link naar de tv-uitzending van SVT op 4 maart jl. over de licentiejacht op wolven.
Een interessante uitzending over de wolvenpopulatie in Zweden door de jaren heen, hoe het kon komen tot deze jacht, de gevoelens van Zweden ten aanzien van wolven, de meningen van de diverse organisaties en de uiteindelijke aanmelding bij de Europese Commissie om de licentiejacht verder te verbieden.


De zending is in het Zweeds zonder ondertiteling en duurt een half uur. Maar als je geen Zweeds verstaat, geven de beelden ook wel een aardige indruk. De titel "vargens väg - från fridlyst till fredlös?"  betekent zoveel als "de weg van de wolf -van beschermd naar vogelvrij?"

Kijk ze!


Hier is de link: 

vargens väg-från fridlyst til fredlos?

Van alles en nog wat!!

Beste mensen, 

Tot mijn schrik zie ik dat ik voor het laatst op 20 december heb geschreven. Hoogste tijd dus om wat van me te laten horen. 

Het leven begint voor mij weer een klein beetje normaal te worden. Het valt me wel erg tegen dat het zo lang duurde voor ik me weer een beetje fit voelde, maar dat is normaal, hoorde ik van de artsen. Daarnaast heeft de bestraling nog steeds effect op mijn borst en ik kreeg te horen dat de steken en krampen nog wel tot een jaar na de bestraling kunnen blijven. Verder ben ik nog erg kortademig(nee, niet meer gerookt sinds 14 september 2009 !!) en met wandelen kom ik nog steeds niet op de helft van wat ik kon. Nou is het winterweer ook niet echt uitnodigend geweest, d.w.z. niet voor mij met mijn verergerde evenwichtsstoornissen. Maar...nog eventjes en dan heb ik alle controles voor de borstkanker en de MS gehad en kan ik me echt richten op de toekomst. Dan is de sneeuw hoop ik ook weg. 

Ik ben niet heel erg bezig geweest met  "Zweedse" zaken het afgelopen half jaar, maar  het volgende is mij bij gebleven:

• We hebben in januari de licentiejacht op de wolven gehad om het aantal wolven in Zweden te verminderen.  Er mochten 27 wolven doodgeschoten worden (het werden er 28) en dat gebeurde voor het grootste deel al op de eerste dag! De Zweedse roofdierenvereniging  is van mening dat de jacht op wolven geen wetenschappelijke basis heeft en strijdig is met de EU regels en wetgeving voor natuurbescherming. De natuurbeschermingsvereniging zal Zweden aangeven bij de EU-commissie hiervoor.  Omdat er dit jaar voor het eerst een licentiejacht is (in tegenstelling tot de beschermingsjacht) is er erg veel commotie over ontstaan. De discussies laaiden overal weer op, niet alleen in de regionale kranten!! Voor de duidelijkheid: ook ik ben tegen deze licentiejacht. 
• Saab is "gered" door Spyker.  Uiteraard ben ik erg blij voor de Saab medewerkers, maar ik ben toch wel benieuwd hoe het gaat uitpakken.  Ik heb Spyker-baas Victor Muller verschillende keren geïnterviewd zien worden, ik kan nou niet zeggen dat ik van hem gecharmeerd ben. Maar wat telt is wat hij uiteindelijk presteert!
• Vanaf 1 juli dit jaar zullen bepaalde ernstige niet-opgeloste misdaden(zoals o.a. moord, schending van de mensenrechten, genocide en terrorisme) niet meer na 25 jaar verjaren. Dat betekent o.a. ook dat de zaak van de nog steeds niet opgeloste moord op Olof Palme (1986) open zal blijven. Dus .... wie weet komen we ooit nog te weten wat en wie er achter deze moord zat.

Privé heb ik me uitermate goed vermaakt met de Millennium-trilogie (in het Zweeds) van Stieg Larsson en de eerste twee films (zonder Nederlandse ondertiteling). Jammer dat ik de boeken uit heb, maar ....wie weet komt ooit nog het vierde boek uit. 

Ik zal me de komende tijd weer wat meer bezighouden met de ins en outs van Zweden en ook weer eens  programma's als "Uppdrag Granskning " en   " Dokumentär " bekijken. 

Välkommen åter!!

Hälsningar

Marjon

Fijne feestdagen!!

Beste mensen,

Ik wens jullie allemaal heel fijne kerstdagen en een zeer goed en vooral gezond en gelukkig 2010!!



Binnenkort publiceer ik weer een item!

Groetjes/Hälsningar
Marjon