Radon in Zweedse huizen

Een huis kopen in Zweden gaat wat anders dan je gewend bent in Nederland, maar er is nog iets waar bijna niemand aan denkt: de aanwezigheid van radon.

Radon is een edelgas, dat radio-actief is. Het komt voor in de (berg)grond, in water uit eigen-waterbronnen bij huizen, en in het blauwbeton dat gebruikt werd bij huizen die gebouwd zijn tussen 1925 en 1975. Radon veroorzaakt longkanker, in Zweden overlijden hierdoor jaarlijks ongeveer 500 mensen , 15% van het totaal aantal mensen dat aan longkanker overlijdt. Voor de mensen die ook nog roken in een huis waarin te hoge radonwaarden voorkomen, is de kans nog groter dat ze longkanker krijgen. De WHO(World Health Organisation)  stelt sinds 2009 dat in gesloten ruimten niet meer dan 100 becquerel straling per kubieke meter mag voorkomen. Zweden staat op het standpunt dat 200 becquerel nog goed toelaatbaar is. Als ze de grens van 100 becquerel zouden aanhouden, dan moeten er  1 tot 2 miljoen (!!)huizen in Zweden radon-gesaneerd worden, nu zijn dat 500.000 huizen. 

Als je een huis koopt of al eerder een huis hebt gekocht, is het belangrijk na te gaan of er in jouw (toekomstige) huis radon aanwezig is. Het wordt niet gezien  als een verborgen fout, maar als je eigen verantwoordelijkheid bij de koop. 

Wat moet je doen? Allereerst kun je contact opnemen met het miljökontor van de gemeente waar het huis in ligt om te vragen of ze informatie hebben over het radongehalte in het huis of de omgeving. Ga echter niet te veel af op wat de gemeente zegt: ik heb zelf ongeveer een halfjaar geleden informatie opgevraagd bij de gemeente in Zweden waar ik heb gewoond en zij hadden geen gegevens over en waren niet bekend met radon in mijn 'oude' dorp, terwijl ik dat wél gevonden heb op één van de later in dit stuk genoemde websites.

Om er zeker van te zijn of er radon in je huis aanwezig is, kun je 2 soorten metingen (laten) doen; een snelle test en een uitvoerige. De snelle test neemt ongeveer 2 dagen tot enkele weken in beslag. Daarvoor moet je 'sporenfilms' bestellen bij het miljökontor van de gemeente of een erkend meetlaboratorium. De kosten bedragen 250-400 kronor. De meer uitvoerige test duurt ongeveer 2 maanden en zal ook duurder uitvallen. 

Als je er meer over wilt weten, kijk dan eens op de websites van Strålsäkerhetsmyndigheten en van SGU (Sveriges Geologiska Undersökning):

http://www.stralsakerhetsmyndigheten.se/allmanhet/Radon/halsorisker-med-radon/ 

http://www.sgu.se/sgu/sv/samhalle/grundvatten/brunnar/radon-brunnsvatten.html 
http://vvv.sgu.se/sguMapViewer/web/sgu_MV_brunnar.html

Als je op internet de zoekterm 'Radon i Sverige'  invoert, krijg je aardig wat sites met informatie te zien, alsmede te downloaden pdf's.  

veel succes!!

Groetjes/Hälsningar

Marjon

Bezint eer gij begint!

Op de valreep van het oude jaar komt dan hier eindelijk mijn reeds lang beloofde nieuwe item.  Het kwam er gewoon niet van: vanaf begin november tot half december had ik zoveel dingen om mij mee bezig te houden(revalidatie, aanvraag WIA-uitkering, e.d.) dat ik niet de rust had om een stuk te schrijven.

Het onderwerp waar ik nu over schrijf lag al een poosje ‘op de plank’: de basis voor een goede emigratie.

Met de basis bedoel ik in dit geval de thuissituatie, je gezin: de relatie met de persoon/personen met wie je samenleeft. Alles valt of staat met een goede relatie, JUIST als je samen emigreert. Je komt in een vreemd land met een andere cultuur en andere (ongeschreven) regels, je moet op zoek naar werk of je eigen bedrijf opstarten, je gaat er naar school of de universiteit, je moet je draai vinden, de nieuwe taal leren, inburgeren. Je zult ongetwijfeld tegenslagen krijgen. Iedereen gaat daar anders mee om, maar het belangrijkste is dat je elkaar steunt, van elkaar op aan kunt, in goede en in slechte tijden. Als die basis niet goed is, als je elkaar verwijten gaat maken, niet serieus neemt …..dan wordt het heel erg moeilijk.

 Je wilt er niet aan denken dat dit je kan overkomen, maar toch gebeurt het regelmatig. Ik ken diverse families bij wie het niet goed ging. Vervallen in overpeinzingen als ‘had ik maar….’ , ‘als ik nou…’  hebben weinig zin. Dat is achteraf  praten.

Ik wil een ieder aanraden om dit aspect bij je keuze om te emigreren te laten meewegen. Ook al heb je alles vóór de emigratie nog zo goed uitgezocht en geregeld,  praat ook hierover. Misschien heb je al eerder in een moeilijke situatie gezeten, hoe ging je daar toen mee om? Wat kun je van de ander(en) verwachten als jullie (weer) in zo’n situatie belanden, maar dan in een ander land? Zijn jij, je partner en de andere gezinsleden geestelijk sterk genoeg om zoiets aan te kunnen. Zijn er persoonlijke 'ongemakken' waar je rekening mee moet houden, bijvoorbeeld een lichamelijke of geestelijke handicap/ziekte? Want iemand kan daardoor volkomen anders reageren dan je verwacht. Het is misschien ook handig om van te voren wat meer informatie in te winnen over de gevolgen van een emigratie voor iemands ziekte en functioneren. 

Ik wens je veel succes met het nemen van een besluit ten aanzien van een eventuele emigratie!

Maar eerst.............

Ett Gott Nytt År och En God Fortsättning!!

Marjon

De eerste 7 dagen bestraling

Hallo mensen!!

Even een bericht hoe het mij tot nu toe vergaat met de bestraling. Gisteren was mijn zevende dag (van de in totaal 28). En ik begin er helaas al aardig last van te krijgen.
Vorige week maandag was mijn eerste keer. Alles werd goed uitgelegd door de laboranten, ze zijn erg aardig allemaal. Ik heb even geteld, maar in totaal krijg ik ongeveer 35 SECONDEN bestraling. Eerst van links, dan recht van boven, en dan van rechts.Met ieder een verschillende duur/intensiteit. 
Direct al de eerste dag had ik na de bestraling het gevoel alsof er wat in mijn borst gebeurde. Ik kan het niet precies omschrijven, maar het zijn soms steken en een vrijwel constant vervelend zeurderig gevoel. Af en toe ook pijn. Maar ik dacht in eerste instantie.... ik verbeeld het mij. Maar toch de volgende dag voor de zekerheid maar even gevraagd. En ja hoor, dat de bestraling zijn werk doet, nl. lichaamscellen ernstig beschadigen (de kankercellen gaan dood, de goede cellen kunnen zich uiteindelijk weer herstellen) kun je voelen. Sommige mensen merken niks, anderen weer erg veel. Ik behoor dus tot de laatste categorie.
De tweede dag van de bestraling kwam de volgende reactie erbij: ik kwam onder het apparaat vandaan en zag dat een gedeelte van mijn borst rood was. Ik schrok me dood, want in het boekje had ik gelezen dat dat pas na 2 à 3 weken komt. Een laborante vertelde mij dat sommige mensen dit al in het begin hebben maar dat het vaak na een paar dagen overgaat en dan pas weer begint na zo'n 2 weken.
Ik ben ook hier weer de uitzondering op de regel...... want dat gedeelte van mijn borst blijft rood en wordt steeds roder. Ik voel nu zelfs al tijdens de bestraling zelf dat mijn borst warm wordt. Het is het gedeelte waar de tumor gezeten heeft en dat extra bestraling krijgt. En dat is van mijn tepel naar de binnenkant en de onderkant van mijn borst. Ik heb meteen dezelfde dag nog een speciale zalf opgehaald bij de patiënten service op radiologie. Dus iedere keer na de bestraling smeer ik het direct in, want anders brandt het helemaal. Het is al behoorlijk gevoelig, en doet regelmatig ook pijn, maar het is nu nog goed te verdragen.
Sinds maandag begint ook de rest van mijn borst wat mee te kleuren en te jeuken. Ik ben hier natuurlijk helemaal niet blij mee, maar ja ik kan er weinig aan doen. Ik moet maar rekening houden met het ergste en dat is dat mijn huid helemaal kapot kan gaan, met blaren en al. Met zo'n hevige reactie al in het begin van de bestraling is dit een realistisch scenario. Want ik moet nu nog wel 20 keer heen!!

En dan natuurlijk het gereis erbij. De ene dag vertrek ik 's ochtends, de andere keer tussen de middag of later in de middag. Bijna geen dag gelijk. En iedere keer ben ik tussen de 3 uur en 3,5 uur van huis. Best vermoeiend. En niet iedere dag krijg ik dus de mogelijkheid om even een middagslaapje te doen. Ik ben daarom al wel bezig om 's avonds wat eerder naar bed te gaan. Zodat ik genoeg slaap krijg. Dat is ook ter voorbereiding op de komende weken, waarbij ik regelmatig 's ochtends al voor 08.00 uur wordt opgehaald. Dus vroeg uit de veren!!
Ik ben in ieder geval blij dat ik mijn warme eten goed geregeld heb en dat ik, sinds ik terug ben uit het ziekenhuis, huishoudelijke hulp krijg. Want ik moet er niet aan denken dat ik nu ook nog uitgebreid boodschappen zou moeten doen, koken, e.d. Ik ben iedere dag echt moe, vooral als ik net weer thuis ben uit het ziekenhuis.

Afgelopen maandag is mijn dochter met mijn kleindochter ook even in het UMCG geweest bij mijn bestraling. Dat mag, stimuleren ze zelfs, zodat familie en vrienden snappen waar je het over hebt. Behalve de bestraling hebben we ook nog even gezellig zitten kletsen en moeten lachen om mijn kleindochter, die weer erg ondernemend bezig was.

Geestelijk/emotioneel heb ik het af en toe wel moeilijk met alles. Ik schreef het pas nog aan een vriendin: ik heb het gevoel dat ik in een sneltrein zit en dat ik door móet naar het eindstation. Ik heb geen mogelijkheid om uit te stappen. Als ik dit achter de rug heb, moet ik maar terug met het boemeltreintje om de tussenstops alsnog aan te doen.
Ik merk ook dat de spanning (waar ik al vanaf  begin maart last van heb toen ik ziek werd en die alleen maar erger is geworden door alles wat er sindsdien gebeurd is) zijn tol begint te eisen. Ik zit weer helemaal vast in mijn nek en schouders en maandag ging ik bijna door mijn rug, waar ik nog behoorlijk last van heb. Een beetje spannende film op de tv, ook kinderfilms!!, zet ik er af: de spanning kan ik gewoon niet aan.
Ik probeer maar van dag tot dag te leven. Iedere dag zie ik wel weer hoe ik mij voel en wat ik kan. Ik probeer in ieder geval dagelijks een wandeling te maken,wat in het huishouden te doen, ik doe ontspanningsoefeningen en oefeningen om mijn rug en nek weer wat losser te maken. Van mij afschrijven, er met mensen over praten en een huilbui helpen ook. En de boel toch maar positief blijven zien.Gelukkig heb ik wat mensen om me heen die regelmatig informeren hoe het gaat en soms krijg ik een kaartje of aardigheidje uit volkomen onverwachte hoek, wat mij dan weer tot tranen toe ontroert.

Ondanks alles kan ik genieten van het mooie herfstweer met de nu prachtige kleuren!! Als ik mag kiezen welke route we rijden van en naar het UMCG, dan kies ik voor de mooiste: het is nu zo fijn om door Drenthe te rijden en ik geniet zo van al die kleuren. Dus ik probeer op die manier het aangename met het onaangename te combineren. En verder ben ik erg blij met de Zweedse boeken die ik uit Zweden toegestuurd heb gekregen en heb ik mezelf even een beetje verwend met iets leuks wat ik al een poosje wilde hebben. En ik ben nog steeds erg trots op mezelf dat ik inmiddels al 6,5 WEKEN van het roken af ben!! Dat hou ik toch maar mooi even vol!!


Dat was het even, lieve mensen!!
Groetjes

Marjon

De bestraling gaat beginnen!

Ik was van plan om een apart blog te maken i.v.m. de borstkanker, maar zie daar toch van af. Dus maar weer even hier een bericht.

Eindelijk..... de bestraling begint. Maandag is mijn eerste dag en 26 november is de laatste dag. Wat een eind.... vijfeneenhalve week, vijf dagen in de week met ziekenvervoer naar het UMCG (Groningen). Maar ik heb alles geregeld om het mezelf zo comfortabel en makkelijk mogelijk te maken: huishoudelijke hulp en voor iedere dag een warme maaltijd. Zodat ik niet dagelijks hoef te koken en de benodigde boodschappen moet doen.
Ik heb dat om twee redenen zo gedaan:
De eerste is dat je heel erg moe kunt worden van de bestraling zelf én de combinatie bestraling en reizen. Bij mij komt daar nog de moeheid van de MS bij. Omdat geen dag gelijk is qua tijd van bestraling (soms moet ik er heel erg vroeg zijn, dan weer laat in de middag) denk ik dat het uiteindelijk uitputtend zal zijn en zie ik mij aan het einde van de dag, vooral als ik net thuis kom na de bestraling, niet meer koken.
De tweede reden is dat ik door de MS bepaalde dingen niet meer echt goed kan doen. Na de borstoperatie heb ik ook nog eens veel meer problemen gekregen met fietsen en mijn evenwicht. Ik ging onlangs voor het eerst weer op de fiets naar de huisarts en knalde na nog geen vijf minuten bijna tegen een paaltje op. Nu is mijn limiet met fietsen zo'n 10 minuten terwijl ik vóór de operatie 25 minuten kon fietsen. Ik kan in ieder geval wel weer een half uur lopen, alhoewel mijn evenwicht me af en toe flink parten speelt. Ik kan bijvoorbeeld veel moeilijker recht vooruit kijken, ik moet veel meer naar de grond kijken. Want anders verlies ik mijn evenwicht. 

Ter voorbereiding op de bestraling had ik vorige week een uitgebreid onderzoek en een gesprek bij de radiotherapeut, die speciaal vanuit het UMCG naar het plaatselijke ziekenhuis was gekomen. En donderdags moest ik zelf naar het UMCG voor de CT-scan. Om uiteindelijk precies te laten af tekenen waar ik bestraald moet worden.

Voor iedereen die denkt: ach, nog even een bestraling en dan ben je klaar...... zo is het dus niet! 
Met de bestraling worden er cellen in je lichaam beschadigd, zowel de goede cellen als de kankercellen. De kankercellen verdwijnen er door, de goede cellen herstellen zich uiteindelijk wel weer.  Maar het heeft natuurlijk een (negatief) effect op je lichaam.
Door de bestraling heb ik allereerst een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, omdat mijn hart, door de plek waar de tumor zat, óók wat van de bestraling mee krijgt.  Ook mijn longen pikken  een graantje mee van de bestraling. Wat ben ik blij dat ik gestopt ben met roken 5 weken geleden!! Het alternatief voor de bestraling is borstamputatie. Maar dan moet de andere borst verkleind worden, omdat ik anders teveel uit "balans" raak ( ik heb BH-cupmaat E of F, dus aardig groot). Dat betekent nog eens twee operaties met narcose. En dan is het maar de vraag wat het effect op mijn mobiliteit en evenwicht zal zijn!
Ik hoefde er niet lang over na te denken..... toch maar die bestraling.
Maar de bestraling kan behalve de hierboven genoemde effecten, ook nog een aantal andere vervelende dingen veroorzaken. In de eerste plaats droogt je huid helemaal uit en wordt dun, kwetsbaar en gevoelig. Daarom mag je je borst tijdens de bestraling niet met zeep wassen en alleen maar deppen bij het afdrogen. Als je een gevoelige huid hebt, kan die behalve rood(gepaard gaande met jeuk) en droog worden, zelfs blaren gaan vertonen die ook nog eens kapot kunnen gaan. Daarom is het ook belangrijk om een hele zachte, ademende BH zonder beugels te dragen en daarover wat wijde kleding. Dus afgelopen zaterdag ben ik naar zo'n BH op jacht geweest en uiteindelijk gelukkig geslaagd. Maar de prijs was er ook naar, ik schrok me echt dood!! Een andere reactie door de bestraling is dat je borst vocht gaat vasthouden, waardoor die pijnlijk hard kan worden. Aan dit alles is weinig te doen. Als het nodig is krijg ik een speciale crème van het ziekenhuis voor de huid.
De moeheid zal ik ook moeten ondergaan. Veel rusten en zoveel mogelijk gezond en goed blijven eten is heel erg belangrijk, zodat je de nodige vitamines en energie binnen krijgt. Je wordt wat dit betreft in het ziekenhuis goed in de gaten gehouden.  


Wat een ontzettend grote afdeling is het trouwens. Er zijn intern allerlei bestralingsafdelingen met allemaal hun eigen letter. Ik moet bijvoorbeeld iedere keer naar afdeling "Linac D" voor de bestraling, maar je hebt ook Linac A, B, C, E en ik geloof zelfs nog F. Op al die afdelingen  worden mensen de hele dag door bestraald, van 's ochtends vroeg tot 's avonds 22.00 uur. Ook op zaterdag zijn deze afdelingen open voor de mensen die 6 dagen per week bestraald moeten worden (in ieder geval die een chemokuur hebben gehad).
Ik kreeg er een soort science-fiction-achtig visioen van: dikke rijen vrouwen  met ontblote borsten met hun nummer...... Achter elkaar bestraald worden.... de volgende alstublieft.


Ik denk maar zo...... ik ben blij dat het begint. Hoe eerder ik klaar ben. En vergeleken met nog niet zolang geleden heb ik geluk: toen moest je 7 weken lang heen, nu maar 5,5 week. Ik zal proberen het positief te blijven benaderen: als ik één week gehad heb, is het niet  "nog 4,5 week" maar  "ik heb er alweer een week opzitten".


Ik hou jullie op de hoogte!


Groetjes
Marjon

Borstkanker - deel II

"Hoeveel kan een mens verdragen?" is een opmerking die ik de laatste tijd nogal eens gekregen heb. Een echtscheiding, te horen krijgen dat je MS  hebt en dan óók nog eens borstkanker, alles binnen 4 maanden tijd.  Tja, ik kan er zo weinig op zeggen. Misschien juist wel omdat het achter elkaar doorgaat, heb ik nauwelijks tijd om er bij stil te staan. Ik móet wel door gaan, of ik nou wil of niet. En dan zit er toch ergens diep in mij een kracht die mij op de been houdt.

De operatie is achter de rug en het viel me mee. Alle enge voorbereidende dingen, zoals de radio-actieve stof die o.a. vlak bij mijn tepel werd ingespoten en het plaatsen van  de markeringsnaald in de tumor, vielen me 100% mee. Ik heb er nauwelijks wat van gevoeld.  Van de narcose ben ik niet beroerd geweest, 15 minuten nadat ik weer terug was op de zaal zat ik al brood te eten! Het enige waar ik mij ongerust over maakte was dat ik de eerste dag niet kon lopen! Maar gelukkig lukte me dat de tweede dag al wel. Ik zit nog steeds niet op het niveau van vóór de operatie, maar ik heb er goede hoop op dat het uiteindelijk wel weer beter wordt.  De "hap" uit mijn borst valt mij zelfs mee en de chirurg heeft er erg haar best op gedaan om het zo mooi mogelijk te doen. Het is een beste jaap geworden, van bijna tussen mijn borsten tot aan de andere kant van mijn borst. Maar gelukkig onderlangs.

Het vreemde is (of misschien wel juist niet vreemd) dat ik weer op mi jn gevoel vertrouw. Toen ik de knobbel ontdekte, WIST ik dat het foute boel was. En na de operatie WIST ik dat er geen kanker in de schildwachtklier gevonden zou worden. En ik had gelijk. De dagen vlak voor de laatste uitslag was ik wel nerveus, maar diep van binnen voelde ik me "safe".
Ik weet nu tenminste weer dat ik op mijn gevoel kan vertrouwen, dat ik daar op af moet gaan. Want dat heb ik heel, heel erg lang NIET meer gedaan. En nu ik op die jaren terug kijk, dan weet ik dat mijn gevoel me ook toen nooit bedrogen heeft. Maar ik heb er niet naar geluisterd..... met alle gevolgen van dien. Ik ervaar de MS en de borstkanker als een zeer ernstige waarschuwing. Dus ik hoop dat ik hier van geleerd heb. Dat ik niet weer in dezelfde valkuilen zal stappen.  En dat dit een nieuw begin is.
Ik moet nog even doorbijten. Ik ben nog herstellende van de operatie, die er toch wel behoorlijk is ingeklapt. Ik ben nog steeds erg moe en de bestraling moet nog beginnen. Dus die moeheid wordt alleen maar erger, juist ook door de combinatie met MS. Gelukkig ben ik al enkele weken geleden met roken gestopt. Zomaar, in één keer. Ik  laat alles maar over me heen komen, rust en goed eten zullen het belangrijkst zijn naast de dagelijkse ritten naar Groningen. Volgende week hoor ik wanneer ik begin.

Als alles achter de rug is, dan zal de emotie er wel dubbel en dwars uitkomen. Wat niet wil zeggen dat ik nu geen emoties heb! Als ik mijn dagelijkse wandeling gedaan heb en soms ook gewoon in een gesprek , dan komen  de tranen. Ik laat ze maar vloeien, ze komen niet voor niks...



Ik hou jullie op de hoogte!
Groetjes
Marjon

Borstkanker!

Je mag blij zijn dat je in Nederland woont, krijg ik van mijn verschillende vrienden in Zweden te horen. Wat fijn dat je zo snel wordt geholpen, dat je niet lang hoeft te wachten, zeggen ze.

Woensdag 2 september kreeg ik te horen dat ik borstkanker heb. Gek genoeg was ik ook opgelucht, want ik had alweer 2 weken hierover in de stress gezeten. Het ziet er naar uit dat ik op tijd ben, want de tumor is nog klein. Maar het is nog even afwachten of er al uitzaaiingen zijn, dat krijg ik pas 7-10 dagen na de operatie te horen. Behalve de tumor verwijderen ze ook de schildwachtklier om te zien of er al kankercellen inzitten. Als dat het geval is, dan komt er nog een operatie waarbij de lymfklieren in mijn oksel verwijderd worden én verder onderzoek. En dan zeker na de chemotherapie nog de 7 weken radiotherapie(bestraling) .

Mijn pech is ook nog dat ik MS heb. Er werd mij al meteen gezegd dat de kanker en de therapieën(bestraling en eventueel chemotherapie) een slechte invloed op de MS hebben. Maar waar ik nog niet bij stil gestaan had is dat de operatie en narcose al direct een negatief effect hierop kunnen hebben. Dat vertelde de anesthesist mij gisteren, en daar schrok ik toch wel van. Als dat zo is en het is blijvend, dan is dat maar zo. Ik heb ook geen andere keus: ik MOET die operatie en de therapieën ondergaan. Dan maar versneld achteruit met de MS, maar ik zal die kanker overwinnen.

Het wordt een zware periode, waarop ik mij lichamelijk en geestelijk aan het voorbereiden ben. Ik probeer zo regelmatig en gezond mogelijk te leven waarbij ik de komende 1,5 week mijn conditie zoveel mogelijk zal proberen op te krikken. Want 17 september is de operatie al.
Geestelijk voel ik me vrij sterk: ik heb heel sterk het gevoel dat ik hier wel doorheen kom. Als ik maar positief blijf, moed houd en niet opgeef. Ik ga een briefje maken voor de moeilijke periodes waarin ik het even niet zie zitten, zodat ik mezelf kan opladen. En gelukkig heb ik allemaal vrienden en familie bij wie ik terecht kan, die me steunen. En ik moet er natuurlijk voor zorgen dat ik geen bijkomende stress heb.

Ik ben in ieder geval blij, zoals mijn vrienden in Zweden zeggen, dat ik in Nederland woon. Een heel team van specialisten, verpleegkundigen, allerlei geestelijke ondersteuners staat voor me klaar. En ik krijg huishoudelijke hulp na de operatie. En als het heen en weer rijden met het ziekenvervoer voor de dagelijkse bestraling in Groningen (70 km hiervandaan) me te veel wordt, dan kan ik ook een poosje bij vrienden daar wonen. Fantastisch gewoon! Van een vriendin in Zweden kreeg ik al een heel goed Zweeds boek toegestuurd voor de afleiding en om de tijd door te komen.

Alhoewel dit weblog bedoeld is om over mijn haat-liefde verhouding met Zweden te schrijven, vond ik dit bericht toch wel even op zijn plaats. Ik zal ongetwijfeld wat minder vaak schrijven, en misschien ook wel een hele poos niet, maar ik zal proberen jullie op de hoogte te houden.

Groeten/Hälsningar
Marjon

Thuiszorg in Zweden

Foto: 7 dagen pillendoos

Ik ben al weer 14 weken ziek thuis. Mijn neuroloog heeft mij laten weten dat ik waarschijnlijk MS heb. Ik wacht nu met spanning op de uitslag van de ruggenmergpunctie, die uitsluitsel moet geven of het al dan niet MS is.
Daar wordt een mens natuurlijk niet echt blij van. Nu heb ik wat betreft MS alleen maar slechte voorbeelden gehad: mijn moeder had MS en overleed na 20 jaar op 65-jarige leeftijd na een heel naar verloop van de ziekte, in Zweden ben ik persoonlijk assistent geweest bij twee 50+ vrouwen met MS, die er ook erg aan toe waren.
Ik moet daar deze dagen wel aan terug denken.
De eerste mevrouw, mevrouw V, was ongeveer 60 jaar en volledig verlamd. Ze kon alleen nog haar hoofd en een klein beetje haar armen en handen bewegen en zeer moeilijk praten. Ze had dus volledige verzorging nodig. Wat ik heel raar vond was dat zij van ’s avonds 21:00 uur tot ’s ochtends 07:00 uur alleen in huis was. Wij hadden haar dan al in bed gelegd en ze kreeg een alarm aan een koord om haar hals, zodat ze bij problemen kon drukken. Maar wat als er brand zou uitbreken of als er bij haar werd ingebroken? Ze kon niks, lag daar maar. Echt doodeng en onverantwoord vond ik het!
De andere mevrouw, de ongeveer 50-jarige mevrouw C, die in een andere gemeente woonde en hulp kreeg via een onafhankelijke organisatie (dus geen thuiszorg via de gemeente zoals bij mevrouw V), kon zichzelf nog vervoeren in haar elektrische rolstoel, haar aangepaste auto en kon ook nog wel zelf wat koken, brood smeren e.d. Zij kreeg wel 24 uur per dag hulp. Als je nachtdienst had (alleen), begon je ’s avonds om 22:00 uur tot de volgende ochtend 07:30 uur. Ze ging laat naar bed en meestal moest ze ’s nachts nog naar de wc. Dat was echt een ellende in je eentje. Ze was namelijk heel zwaar (zeker 150 kg), ook met behulp van de lift om haar uit/in bed en op/van de wc te krijgen was een enorme klus.

Voordat ik in juli 2002 bij de thuiszorg ging werken, eerst als vårdbiträde (verzorgingshulp) en later als personlig assistent (persoonlijk assistent), had ik dat werk nog nooit gedaan. Ik liep een aantal dagen mee als “leerling” en daarna moest ik het zelfstandig doen. Er werd mij niet naar referenties en om een verklaring omtrent mijn gedrag gevraagd. En dat terwijl je toch heel nauw, zelfs “intiem” met mensen omgaat (je moet ze wel van top tot teen wassen, op de wc doen en sommige mensen zijn volledig afhankelijk van je). De enige “test” die ik moest doen was…. De instructie hoe om te gaan met de “7-dagen pillendoos”. Daarvoor kreeg ik een video te zien met instructie en vervolgens moesten zowel ik als de distriktsköterska (district verpleegster) een formulier ondertekenen dat ik de instructie had gehad en begrepen!
En dat was het! Omdat ik alleen maar als oproepkracht heb gewerkt, heb ik verder ook nooit enige vorm van bijscholing gehad.
Voor het werk dat ik in Zweden heb gedaan, heb je in Nederland tenminste het diploma “helpende zorg en welzijn niveau 2” nodig en voor het werken met chronisch zieken/ouderen het diploma “verzorgende niveau 3 met uitstroomvariant Verzorgende chronisch zieken of ouderenzorg” nodig. De meeste vrouwen die ik kende in de thuiszorg, hadden geen opleiding. Was je werkloos, dan was dit een optie omdat je geen diploma nodig had. Zo heb ik diverse collega’s gehad die het werk alleen maar deden voor het geld. Er zat geen greintje respect voor onze cliënten bij. Een vriendelijk woord kwam nauwelijks over hun lippen!
Je zult maar afhankelijk zijn en door zulke mensen “geholpen” worden!

Tot de volgende keer!
Groetjes/Hälsningar
Marjon

Gezondheidszorg - deel II

Zoals beloofd is hier het tweede deel over de gezondheidszorg die gaat over de verwijzing naar een specialist, de ziekenhuisopname en de eerste hulp.

Ik heb 4 keer in het ziekenhuis gelegen in Zweden. De eerste keer met een volledig opgezette keel en hals, de tweede keer voor een operatie aan mijn schouder en nog eens twee keer voor mijn darmen. Van deze vier keer ben ik drie keer acuut opgenomen. Twee keer direct na een bezoek aan de huisarts en een keer op eigen initiatief via de eerste hulp post.
Om bij een specialist in het ziekenhuis te komen en geopereerd te worden kan een lange weg zijn. Ik kreeg in november 2004 problemen met mijn schouders, waardoor ik mijn werk als personlig assistent en vårdbiträde niet meer kon doen. Omdat de röntgenfoto’s niets uitwezen en de pijn alleen maar erger werd, verwees de huisarts mij naar een specialist in het ziekenhuis in Falun. Na enkele weken kreeg ik een brief dat ik pas na minstens 24 weken gezien kon worden. Een evt. operatie na het eerste bezoek kon dan nog eens minstens een halfjaar duren! Het was inmiddels juni 2005 en dat werd me toch te gortig. Dus, dacht ik, dan maar naar een ander ziekenhuis. Maar zo makkelijk ging dat niet! Ik moest eerst drie maanden wachten vóórdat ik een aanvraag bij een ander ziekenhuis kon doen. Bij voorkeur in dezelfde provincie en pas op de tweede plaats in een ziekenhuis in een omliggende provincie. Na 3 maanden gewacht te hebben zag ik op de website voor de wachttijden (http://www.vantetider.se/ ) dat de wachttijd in de omliggende provincies nog langer was. Het snelst kon ik terecht in Stockholm met een wachttijd van ongeveer vier weken. Vervolgens moest ik bij het ziekenhuis in Falun toestemming vragen om naar Stockholm te gaan. Die kreeg ik , waarna ik het betreffende ziekenhuis in Stockholm kon bellen voor het maken van een afspraak. Mijn gegevens zouden van Falun opgestuurd worden naar Stockholm. De reiskosten kreeg ik slechts gedeeltelijk vergoed (d.w.z. retourtje huis-Falun). Tegenwoordig is er een zorggarantie waarbij de wachttijd niet langer dan 3 maanden mag zijn, dit geldt voor zowel bezoek aan de specialist als de operatie (tenzij de patiënt akkoord gaat met een langere wachttijd) en er is meer vrijheid om naar een ander ziekenhuis te gaan.
Uiteindelijk werd ik begin december 2005 geopereerd, waardoor ik een tijdwinst van minstens een half jaar had!

Als je geopereerd moet worden en hiervoor van te voren een afspraak hebt gemaakt, is er nog een handeling die verricht moet worden die we in Nederland niet kennen. Ik moest een desinfecterende zeep/shampoo van een speciaal merk bij de apotheek kopen. Daarmee moest ik mij de avond én de ochtend voor de operatie zorgvuldig wassen. Dan doe je je gewone kleren weer aan en gaat naar het ziekenhuis. Wat nou de zin van dit ritueel is, is mij onduidelijk. Het lijkt mij logischer, als je dit perse wilt, dat je dit dan in het ziekenhuis doet. In het ziekenhuis aangekomen krijg je kleding van het ziekenhuis zelf aan(nachthemd, onderbroek, t-shirt, slobberbroek, e.d.). Dit laatste was mij ook al in 2003 opgevallen toen ik in september voor mijn keel werd opgenomen en dit gebeurde weer in april en mei 2006 bij opname voor mijn darmen. Je voelt je dan wel een beetje een mens “uit een inrichting”, iedereen loopt in dezelfde (nacht)kleding rond! Ik vond het maar niks, maar ook hier geldt weer….het is maar wat je gewend bent!
Ik ben met mijn darmproblemen 2 keer op de “akuten” terecht gekomen. Gelukkig kreeg ik snel hulp. Maar ik heb ook een Zweedse reportage op de Zweedse tv gezien waarbij het heel gewoon is dat mensen 18 tot 24 uur moeten wachten voordat ze geholpen worden (afhankelijk van de ernst natuurlijk). Ik ben hier in maart ook op de eerste hulp terecht gekomen, maar daar hing een poster dat het maximaal 6 uur duurt voordat je wordt geholpen.
Wat mij het meest in het ziekenhuis heeft verbaasd is de slechte hygiëne en het slechte eten.
Ik lag de laatste keer op een zaal voor 6 vrouwen. De schoonmaakster kwam niet in het weekend en dan werden de prullenbakken ook niet geleegd. De overige dagen werd het schoonmaken van de bedtafels, gedeelde toiletruimte(wastafel en wc) en de ziekenzaalvloer met één emmer en hetzelfde water gedaan! En in die volgorde!! Daarna werd het vieze water weggegooid door de afvoer van de wasbak (!!)in de toiletruimte. Bah bah !! Bij de ramen lag het stof wel een halve centimeter dik! Ik heb ze daar nooit zien schoonmaken.
Er was één douche beschikbaar voor één gang. Dat betekende dus voor zo’n 50 mensen, mannen en vrouwen. Je kon douchen als het bordje “vrij” op de doucheruimtedeur hing.
En dan het eten….. in Stockholm kreeg ik een kant-en-klare magnetron maaltijd, in Falun werd mij de middag nadat ik van het infuus af kwam, een licht biertje bij het vloeibare eten aangeboden! De groenten waren niet vers en het was duidelijk niet zo’n goede diepvrieskwaliteit. We hadden volle yoghurt, volle melk, volle fillmjölk (soort dikke karnemelk)en vreselijk vette margarine (echt geen Becel kwaliteit!!) voor op brood. Toen enkele medepatiënten van mij aan de hoofdzuster vroegen of ze dit alles ook in magere kwaliteit hadden (ze lagen daar voor galproblemen), was het antwoord dat de patiënten volle melkproducten kregen omdat iedereen moest aansterken!!

Dat was het weer voor vandaag!

Groetjes/Hälsningar
Marjon

Gezondheidszorg - deel I

Ik ben al weer een hele poos ziek thuis. Het begon op 9 maart met een week lang dubbel zien, duizeligheid, een trillend beeld met lopen etc. Het dubbelzien is gelukkig over, maar de rest nog niet. Stukjes schrijven gaat dus wat langzamer, gebeurt in delen en het duurt daarom wat langer voordat er wat gepubliceerd wordt.
Het is wel een mooie tijd om weer eens wat te schrijven over de verschillen in de gezondheidszorg in Nederland en, zoals ik die beleefd heb, in Zweden. Nu moet ik voor de eerlijkheid zeggen dat ik in Zweden meer gebruik heb moeten maken van de gezondheidszorg dan ik ooit tevoren in Nederland had gedaan. Sinds mijn terugkomst in Nederland heb ik wel gebruik gemaakt van de huisarts, de fysiotherapeut en van de eerste hulp, dus daar kan ik zeker een goede vergelijking tussen maken.

Als ik hier naar mijn huisarts bel, kan ik meestal dezelfde dag nog terecht. Soms pas om 17.00 uur, maar toch! Ik heb een keer gehad dat ik pas de volgende dag terecht kon, waarop de assistente zich verontschuldigde. Veel mensen die pas de volgende dag terecht konden, waren namelijk boos op haar geworden! Wat zijn wij toch een verwend volk! In Zweden duurde het vaak minstens een week voordat je terecht kon.
Toen ik in Zweden net een maand in de thuiszorg werkte (we schrijven 1 augustus 2002), ging ik door mijn rug. Ik kon niet meer op of om! Toen ik eindelijk na ruim 8 weken(!) terecht kon bij de fysiotherapeut en hij mijn rug onderzocht, moest ik mijn kleren aanhouden. Dat had ik nog nooit meegemaakt! Mijn verzoek om massage (ik heb al vanaf mijn 14e eens in de ± 5 jaar rugproblemen waarbij massage altijd het beste helpt!) werd afgewezen. Ik kreeg oefeningen mee, waar het alleen maar beroerder van werd. Toen ik dit na een aantal keren aangaf en wederom het verzoek om massage deed, werd dit weer afgewezen. Ik kon acupunctuur krijgen, anders niets! OK, denk je dan, dan maar dat proberen! Helaas had dit een volledig averechtse werking. Begin 2006 heb ik nog een keer een akkefietje gehad met een andere fysiotherapeut in dezelfde vårdcentral ( ik kreeg veel te zware oefeningen voor mijn net geopereerde schouder) en toen ben ik naar een Nederlandse fysiotherapeut gegaan bij een vårdcentral in een andere gemeente. Wat een verademing was dat! Daar hoorde ik voor het eerst dat massage doorsommige Zweedse fysiotherapeuten als te “intiem” wordt ervaren!

Wachten op een ambulance via 112 bleek een zeer langdurige bezigheid te zijn in Zweden. De eerste keer dat ik daar mee te maken kregen was ik net een week thuis na een ziekenhuisopname voor mijn darmen. Het ging helemaal niet goed met mij, dus belde ik naar de huisarts. Omdat het 1 mei was, werd ik door de vårdcentral automatisch doorgeschakeld naar 112 en zij vonden dat ik met een zit-ambulance naar het ziekenhuis moest komen, maar die moest ik zelf op een ander nummer bellen!! De zit-ambulancedienst vond eigenlijk dat ik toch met de lig-ambulance moest komen, maar daar moest ik dan maar weer zelf heen bellen. Dus ben ik uiteindelijk op eigen gelegenheid naar het ziekenhuis gegaan. Ik was nu na een uur in het ziekenhuis; had ik op de ambulance gewacht, dan had het 2,5 uur geduurd voordat ik dan in het ziekenhuis was aangekomen.
Het alarmnummer 112 werkt traag in Zweden, erg traag! Je hangt eerst een kwartier aan de lijn en praat met een assistente, die jou vervolgens meedeelt dat er op dat moment geen arts beschikbaar is (heb ik echt alle keren dat ik er heen belde, meegemaakt). Je zult worden teruggebeld door de arts. Dat duurt dan 15 tot 30 minuten, dan doe je het hele verhaal nog een keer, dus nog eens 15 minuten en dan krijg je te horen dat er een ambulance komt. Dat duurt dan minstens een uur. Al met al ben je dan al 2 uur verder voordat de ambulance er is. Ter vergelijking: In Nederland moet een ambulance binnen 15 minuten ter plekke zijn! In bepaalde delen van ons kikkerland (Zeeland) halen ze dat ook niet. Nou snap ik best dat 15 minuten in Zweden een stuk moeilijker te realiseren is in een uitgestrekt en dunbevolkt gebied, maar zolang als ik meemaakte voelt niet echt veilig!
  Als je ’s avonds/’s nachts in het ziekenhuis komt, kan er geen enkel fatsoenlijk onderzoek gedaan worden, want alle personeel hiervoor werkt niet ’s avonds/’s nachts en de onderzoek-ruimtes zijn afgesloten. Je moet dan maar wachten tot de volgende ochtend 8 uur.
Een vriend van mij kreeg een herseninfarct. Hij werd opgehaald door de ambulance met personeel dat bijna niets mocht doen. Gelukkig is zijn partner 20 jaar verpleegster geweest en was zij sinds een jaar bezig met haar studie geneeskunde. In het ziekenhuis aangekomen werd hij niet geholpen, want er was geen arts beschikbaar. Zijn partner heeft toen zelf maar de medicijnen uit de kast gehaald en hem geholpen, anders was het niet goed met hem afgelopen. Omdat hij niet goed geholpen kon worden in Zweden, is hij voor behandeling teruggegaan naar Duitsland, waar hij gelukkig nog verzekerd was. Is eigenlijk te zot voor woorden! En dit soort verhalen heb ik meer gehoord: Zelfs artsen adviseerden patiënten voor behandeling terug te gaan naar hun land van herkomst!

Om dit verhaal nog een beetje leesbaar te houden: een volgende keer schrijf ik over de gang om via de huisarts verwezen te worden naar een specialist in het ziekenhuis en de uiteindelijke operatie, de ziekenhuisopname zelf en de eerste hulp. En wat “conclusies”. Tot de volgende keer maar weer!

Groetjes/Hälsningar
Marjon

De Zweden en WERKEN !!

Foto: Kerstkaarten om te versturen op
http://www.visitsweden.com/

Gisteren heb ik een pakketje van bijna 9 kilo naar de posterijen gebracht om te versturen naar Engelse vrienden in Zweden. Ik ben wekenlang bezig geweest om allerlei, voornamelijk Nederlandse, lekkernijen te verzamelen. De doos zit dan ook vol met hagelslag, fruithagel, stroopwafels, chocoladekransjes, ontbijtkoek in blik van de échte bekende ontbijtkoekmaker, een stroopstick, een banketstaaf, echt Nederlands kerstbrood, etc. Én een pakketje scones-mix volgens Oud-Engels recept, kunnen ze zich weer heel even in Engeland wanen! Toen deze vrienden in de zomer van 2007 op bezoek in Nederland waren, hebben ze van al die Nederlandse lekkernijen genoten en een hele lading mee naar Zweden genomen. Maar dat is al lang op en ik vond dat ze het wel verdiend hadden om zo'n kerstpakketje te krijgen.

Goed, terug naar het postkantoor. Op mijn vraag of het pakketje nog vóór de kerst aan zou komen was het antwoord: het duurt 2-4 werkdagen maar is ook afhankelijk van de posterijen daar in Zweden. Nou hoop ik maar dat de Zweedse Posterijen een uitzondering op de regel zijn dat Zweden niet zo heel hard werken en vreselijk laks kunnen zijn. De Nederlander die al een poos in Zweden woont, weet waar ik het over heb! Maar voor alle andere Nederlanders die het niet weten, komt hier een leuke opsomming.

Ik bestelde de loodgieter. Én de reparateur voor het dak. Ze zijn nooooiiiiiit geweest! Waarom niet mag Joost weten! Ook ben ik een keer achter de regels aan geweest voor de verhuur van gymnastiekzalen bij de gemeente. Ik heb diverse keren gebeld, ben 2 keer persoonlijk langs geweest, maar ik heb nooit die regels gekregen!!
Een Zweedse collega liet haar badkamer verbouwen. Ze hebben werkelijk mááááánden in de rotzooi gezeten! De werklui kwamen gewoon niet opdagen of ze hadden nog een andere klus te doen!
Van een Nederlander met een eigen klussenbedrijf in Zweden hoorde ik dat hij een keer op vrijdagmiddag naar meerdere bedrijven belde om nog voor het weekend allerlei materiaal te krijgen voor de klus waar hij mee bezig was. Hij kreeg bij allemaal als antwoord dat hij maandag maar terug moest bellen, want ja.... het was al wel vrijdag en ze namen geen bestellingen meer op! Gelukkig vond hij uiteindelijk nog 1 bedrijf dat wel wilde leveren, dus zijn klus werd gered. Tja....

Nou denk je misschien, beste lezer, dat ik en die anderen gewoon pech hebben gehad en dat het ligt aan de provincie Dalarna, waarin ik woonde. Helaas..... het is een algemeen bekend verschijnsel.
Gisteren stond in "The Local", de Engelstalige wekelijkse nieuwsbrief over Zweden, een heel artikel over DE Zweden en werken. Wist je dat:

• Zweden gemiddeld per jaar van de 260 werkdagen, 130 dagen niet werken?
• Deze 130 dagen opgebouwd zijn uit 76 dagen aan vakantie, feestdagen, ziekte van henzelf of hun kinderen, het thuis doorbrengen wachtend op bestellingen en omdat de kleintjes niet naar de opvang kunnen
• De resterende 54 dagen op het werk "gebruikt" worden voor koffiedrinken, niet direct beginnen te werken maar kletsen, persoonlijke dingen regelen/nakijken etc., lange lunches, eerder op vrijdag naar huis, aan privé-fitness doen in de baas zijn tijd, etc.

Wordt daar nou niks van gezegd? zul je denken. Vaak niet, want Zweden houden niet van confrontaties. En als ze wel geconfronteerd worden, dan hebben ze altijd wel een smoes! En de baas trapt daar in (!!????)
Hoeveel Zweden werken er eigenlijk? Naast het officiële werkloosheidscijfer van 6% (dit is in werkelijkheid meer, maar werklozen die bijvoorbeeld in een " re-integratie-programma" zitten worden niet meegeteld!) is 4% ziek en nog eens 10% werkt niet en heeft een met Nederland vergelijkbare WAO-uitkering. Dus tenminste 20% van de bevolking tussen 18-65 jaar werkt niet! Zweden is de koploper in Europa wat betreft ziekteverzuim en het verspillen van tijd.

Het is maar dat je het weet !!

Hälsningar/groeten

Marjon

Waar woon je goedkoper, in Zweden of Nederland?

Er wordt vaak gezegd dat wonen in Zweden goedkoper is dan in Nederland. De huizen zijn goedkoper, je hoeft niet apart te betalen voor een ziektekostenverzekering, de elektriciteit is er goedkoper, en wellicht zijn er nog meer redenen. Maar is dat wel zo??

Ik heb maar even een rekensom gemaakt, die helaas niet representatief is. Qua inkomsten ben ik uitgegaan van het Nederlandse minimumloon. Wat betreft de kosten voor wonen , ziektekosten en auto in Nederland ben ik uitgegaan van de kosten voor 2 volwassen personen per maand. Bij een eigen woning met hypotheek(in Nederland) ben je waarschijnlijk meer kwijt dan het door mij genoemde bedrag aan huur! Daarnaast heb je dan geen recht op huurtoeslag!

De meeste Nederlanders die naar Zweden verhuizen, tenminste die ik ken en waar ik tegenwoordig over lees, kopen een huis. Dat doen ze vaak uit de overwaarde van de verkoop van hun Nederlandse woning en/of spaargeld.Vanaf €50.000,- heb je al een aardig huis op het platteland vanaf Midden-Zweden en noordelijker! Ik ga er vanuit dat je na aankoop toch nog wel drastisch aan het verbouwen slaat, want veel Zweedse huizen (vnl. op het platteland, bijv. in Dalarna) voldoen qua keuken, badkamer, warmtevoorziening e.d. niet aan de Nederlandse (hoge) eisen. Dus reken ik op een extra post van €200,-- per maand aan hypotheek (als je er een poosje woont en inkomsten hebt, lukt het meestal wel om een hypotheek te krijgen). De elektriciteit in Zweden is goedkoper, maar je verbruikt heel wat meer. Een gemiddeld huishouden(vrijstaand huis) verbruikt 25.000 kWh per jaar à gemiddeld 1 kroon per kWh (Het kan meer of minder zijn bij dezelfde energieleverancier, afhankelijk van te betalen belasting die per provincie kan verschillen). Gebruik van gas komt in Zweden nauwelijks voor. Voor water heb ik niets gerekend, omdat velen op het platteland een eigen waterbron en waterpomp hebben. Kost natuurlijk wel stroom! Hier gaan we dan:

Kosten per maand Nederland : huur €500; gas/elektr/water €160; ziektekostenverzekering uitgebreid 2 volwass. + eigen risico €260; Tel/internet/tv € 70; Totale kosten: €990.
Kosten per maand Zweden: hypotheek €200 ; electriciteit/water €208; geen ziektekostenverzekering; Telefoon/tv/internet 70 + 17(kijk/luistergeld)=€87; Totale kosten: €495

Inkomsten per maand Nederland: Minimumloon netto €1160; Zorgtoeslag €122; Huurtoeslag €258; Totaal inkomsten: € 1540
Totale inkomsten per maand Zweden: minimumloon (nederl. standaard) €1160. Geen huur- en zorgtoeslag.

Inkomsten minus uitgaven Nederland: 550
Inkomsten minus uitgaven Zweden :665

Het verschil is dus 115 euro in het voordeel van Zweden. Maar…… :

Levensmiddelen
Kosten van boodschappen kunnen ongeveer gelijk liggen. Dan moet je in Zweden wel heel bewust inkopen. Toen de Lidl er nog niet was in Zweden, betaalde ik 3 x zoveel voor de boodschappen bij de ICA, Konsum en Hemköp. Als je dus niet naar de Lidl gaat, moet je er toch echt wel op rekenen dat je zeker €200 per maand meer kwijt bent. En dan ben je duurder uit dan in Nederland. Dus…… leg een groentetuin aan, ga bessen e.d. in de geschikte jaargetijden zoeken, maak het fruit uit je tuin in etc. etc.
Elektriciteit
De kosten van je elektriciteit kun je omlaag krijgen door zelf voor hout te zorgen (omgevallen bomen uit bos, op je eigen erf etc.) en te stoken met een houtkachel. Is wel heel veel werk! Kijk ook naar de andere mogelijkheden en laat je goed voorlichten! (Pelletsbrander, Berg – of Meerwarmte, Zonnewarmte! Etc . Dit is wel een behoorlijke investering, maar kan ook veel besparen.)
Vakantiegeld
In Nederland krijg je 8% vakantiegeld per jaar over je jaarinkomen= €1113. Dus bijna 1 extra maand. Dat is per maand bijna €100 meer. In Zweden krijg je wel vakantiegeld, maar dat is een reservering voor de periode dat je vakantie hebt om daaruit je maandloon te betalen.
Autokosten
In Zweden betaal je minder wegenbelasting. Toen ik er woonde, betaalde ik1/4 van het bedrag in Nederland. In mijn geval was dat in Nederland €40 per maand, dus €10 per maand in Zweden(Je betaalt het bedrag eens per jaar in één keer, opdelen in termijnen is niet mogelijk). Maar als je op het platteland woont en voor je werk veel moet reizen, kost je dat wel een heleboel aan benzine en onderhoud auto + winterbanden!. Een groot deel van de reiskosten krijg je bij veel woon-werk verkeer achteraf (bij je inkomstdeklaration) in juni van het daarop volgende jaar terug van de belastingen. N.B. Als je een nieuwe auto wilt aanschaffen, kun je die niet 100% financieren. Je betaalt zelf 20% aan!
Ziektekosten
Wat veel mensen vergeten is dat je heel veel van de ziektekosten in Zweden zelf betaalt. Behalve als je toevallig bij een bedrijf of instelling werkt waar ze een ziektekostenverzekering voor je hebben afgesloten. Dan ben je per maand maar zo’n €13,- kwijt voor het hele gezin! Als je een eigen bedrijf hebt, kun je zo’n verzekering afsluiten als je lid bent van de vereniging van eigenaren van eigen bedrijven!
Voor iemand die dit niet heeft, ziet het kostenplaatje er heel anders uit. Ik heb even op de site van de Landsting Dalarna gekeken wat de kosten tegenwoordig zijn en wat je zelf maximaal per jaar betaalt. Dit is een bedrag van SEK 11.700,- dus €1170,-. Let op! Dit geldt per persoon! Voor 2 personen ben je dus per jaar €2340,- kwijt! Dat is dus per maand €200,-- extra aan uitgaven! Uitgesplitst is dit per persoon max. € 90,- voor bezoek huisarts, fysio e.d., max. €180,- voor medicijnen, €900,-- voor tandarts (maar zijn je kosten hoger dan €1500,- dan betaal je zelf 15% over dat meerbedrag). Als je weinig ziek bent en een uitstekend gebit hebt, ben je goedkoop uit. Maar als je veel ziek bent, en je gebit ook nogal wat moet ondergaan, en het gebeurt allemaal in een korte periode, dan ben je de klos. Meestal kun je wel een regeling treffen, maar als je geregistreerd bent bij Kronofogden(Zweedse BKR), dan krijg je zeer waarschijnlijk géén regeling en als je niet kunt betalen, dan krijg je je medicijnen niet mee!!
Als we uitgaan van het ergste, ben je in Zweden dus meer geld kwijt per maand aan ziektekosten dan in Nederland( in Nederland totaal € 3120 voor 2 volwassen personen, maar je krijgt dan wel zorgtoeslag waardoor je per maand slechts €138 kwijt bent!). Kinderen krijgen net als in Nederland gratis zorg.
Kinderbijslag
In Nederland krijg je voor kinderen, geboren na 1995, de volgende bedragen per kwartaal:
0-5 jaar: €193,75. 6-11: €235,24. 12t/m 17: 276,75. In Zweden zijn de bedragen per maand(!!) als volgt: 1 kind – €105,- , 2 kinderen € 220,- , 3 kinderen €360,- (tot 16 jaar). Je krijgt in Zweden dus omgerekend per maand meer!

Het nieuwe rekensommetje wordt dus in het ergste geval als volgt:
Inkomsten minus uitgaven Nederland :
saldo(zie boven): €550 plus vakantiegeld €100 plus geen extra ziektekosten plus kinderbijslag 2 kinderen (8 en 14 jaar) €170 minus wegenbelasting €40 = €780 te besteden per maand
Inkomsten minus uitgaven Zweden :
saldo (zie boven) € 665 plus geen vakantiegeld minus €200 ziektekosten plus kinderbijslag 2 kinderen (8 en 14 jaar) €220 minus wegenbelasting€10 = € 675 te besteden per maand

Pin je hier niet op vast, maar zo heb je wel een aardige richtlijn wat betreft inkomsten en uitgaven bij minimuminkomsten in beide landen en veel kosten door ziekte e.d.. Als je nu een koopwoning in Nederland hebt met hoge kosten, dan ga je er ongetwijfeld op vooruit. Je kunt voor jezelf in ieder geval bepalen hoeveel je moet reserveren voor ziektekosten, autokosten en energiekosten. Succes ermee!!

Groeten/Hälsningar
Marjon

Sport en sportiviteit

Sinds enkele weken ga ik 3 keer per week (!!) naar een fitnesscentrum. Ik vond het hoog tijd om weer iets aan mijn conditie te doen en de overtollige kilo'tjes eraf te trainen. Heerlijk vind ik het. Na de training ga ik ook nog even de sauna in en zwemmen. Dat kan er allemaal. Wat een luxe!
In Zweden beschikte ik niet over die luxe. Ik denk dat het dichtsbijzijnde fatsoenlijke fitnesscentrum zeker zo'n 70 km van mij vandaan was, dus dat doe je niet zo gauw, vooral niet in de winter.
Wat mij opviel bij de jeugd in Zweden was dat ze bijna iedere dag, na schooltijd of aan het begin van de avond, een sport deden. Dat beperkte zich dan tot voetbal, ijshockey, paardrijden, pistool schieten, dansen. Veel meer viel er in die dorpen ook niet te beleven. Het minpunt was dat de kinderen aan het einde van de week kapot waren: een hele week vroeg uit de veren om naar school te gaan en niet eerder tot rust komen na een uur of zeven, dat eist natuurlijk zijn tol! Maar goed, het wordt ze dus bijna met de paplepel in gegoten, het sporten.

Zijn de Zweden nou echt sportief? En dan bedoel ik niet alleen fysiek, maar ook mentaal??
Ik kan natuurlijk niet voor alle Zweden spreken, alleen maar voor wat ik gezien heb in mijn omgeving en op de tv. Maar eerlijk gezegd valt mij dat vies tegen!
Ik ben heel weinig volwassen mensen tegen gekomen die echt aan sport deden. Dus met de conditie van de mensen in de regio waar ik woonde moet het wel slecht gesteld zijn!

De "mentale" sportiviteit vond ik ook nogal wat te wensen over laten. Wat mij opviel bij de bekende Zweedse sporters was dat het altijd aan iets of een ander lag als ze niet goed presteerden. Voetbalwedstrijden en andere internationale wedstrijden op sportief gebied met Zweeds commentaar wil je al helemaal niet zien! Als de Zweden tegen een ander land voetballen, ze meedoen met bijv. alpin skiën, paardrijden, hoogspringen, hardlopen etc. en de tegenpartij doet het beter, wint bijna, heeft een kans o.i.d. , dan wordt hen bijna het slechtste toegewenst dat je je maar kunt bedenken.De vreugde dat het de tegenpartij niet lukt, spat bijna van je tv-scherm af!
Nu ik weer in Nederland woon, heb ik er eens op gelet hoe het met het Nederlandse commentaar zit. En dat is, in positieve zin, toch wel wat anders. Onze beroemde sportiviteit met schaatsen, waarbij ook de tegenpartij aangemoedigd wordt, zul je in Zweden niet tegenkomen!

Het zal wel allemaal te maken hebben met de volksmentaliteit: Zweden kunnen zeer slecht tegen conflicten, commentaar en hun verlies. Als je dat combineert met hun zelfbeeld, dat ze de "beste" in de wereld zijn, dan is dat te verklaren!

Jammer, je verwacht het niet. Misschien dat ze nog eens veranderen, maar dat zal nog wel even duren! Dus ... ga je naar Zweden emigreren of woon je er net, dan weet je alvast wat je te wachten staat!

Groetjes/ hälsningar

Marjon

Balans na 2 jaar en 3 maanden Nederland

Wat gaat de tijd nog snel!! Ik ben al weer 2 jaar en 3 maanden terug in Nederland. Daarom maar eens even een overzicht van de ervaringen van deze afgelopen 2 jaar.
Toen ik net terug was  viel ik van de ene verbazing in de andere.
Allereerst de keuze en kwaliteit van de dagelijkse boodschappen. Na 2 weken "Nederlands" goed eten was ik van mijn al maandenlange pijn door darmproblemen af!! Ik kon weer gewoon rechtop lopen, iets wat ik door de pijn al heel lang niet meer kon! Wat een verschil in kwaliteit met de winkels in Zweden waar ik regelmatig kwam! Zeker het eerste jaar in Nederland, maar nu nog steeds, geniet ik van gewoon boodschappen doen, terwijl dat vóór de emigratie een soort noodzakelijk kwaad was. Bij een bezoekje aan een grote winkel in huishoudelijke electrische artikelen en witwaren viel mij de mond open van verbazing: wat een keuze, en allemaal artikelen waar ik in Zweden nog niet van had gehoord! En al die aanbiedingen en echte koopjes, ongelooflijk! Winkelen werd bijna zoiets al een dagje uit qua beleving!
Ik schrok wel behoorlijk van de huizenprijzen. Het huis dat ik in 2002 had verkocht, bracht nu hetzelfde op, maar dan in euro's!
Daarnaast werd ik ook opeens geconfronteerd met allemaal nieuwe benamingen en begrippen: CWI, BSN, DigiD, de vele veranderingen op allerlei gebied (zorg, huursubsidie, arbeidsmarkt, etc.). Ik voelde me af en toe een buitenlander in eigen land.
De drukte in Nederland greep me echt bij de keel. Nu woonde ik eerst aan de rondweg in een vrij grote stad met heel veel verkeer en daar werd ik niet echt vrolijk van. Waar ik ook aan moest wennen was het lopen op een harde ondergrond: na 5 jaar in het bos gelopen te hebben zijn het beton en de straattegels opeens wel heel erg hard!
Wat ik erg fijn vond was de Nederlandse humor: een journaal met grapjes erin, de humor bij bijv. de Leeuw en Raymann, maar ook gewoon met andere mensen, in de winkels, op straat etc. Dat zijn momenten dat je je realiseert dat toch gemist te hebben.
Ook de informatievoorziening, en vooral over wat er in Nederland mis gaat, vond ik verhelderend. In Zweden hoor je vaak pas iets als er een speciaal programma aan gewijd wordt. Het lijkt wel een beetje op het verschijnsel in de jaren '70/'80 toen wij programma's kregen waarin zaken aan de kaak werden gesteld. Hier hoor je gewoon op het journaal dat er onderzoek is geweest naar / wantoestanden geconstateerd zijn in etc. Openheid van zaken en de rechtstreeksheid van Nederlanders leer je weer opnieuw waarderen!
Zo langzamerhand ben ik ook weer gewend aan allerlei Nederlandse woorden. Vooral in het begin had ik vaak moeite met hoe je iets in het Nederlands zei: Sommige woorden en uitdrukkingen heb je je zo eigen gemaakt in het Zweeds, dat je weer even moet omschakelen. Raar, maar waar!

Het is goed om terug te zijn in Nederland, qua gezondheid en werk zeker, maar zoals ik al eerder schreef..... Zweden blijft trekken. Ik zal wel zien wat de toekomst brengt!

Groetjes
Marjon

Met je billen bloot!?

Afgelopen week was ik bij een zgn. alternatieve genezer, waarvan de kosten betaald worden door mijn zorgverzekeraar. Omdat wij ook mijn medische geschiedenis doornamen, kwamen we o.a. op de darmproblemen die ik in Zweden heb gehad. Ik heb twee keer, vlak achter elkaar, in het ziekenhuis in Falun gelegen met een fikse darmontsteking. Na mijn ontslag uit het ziekenhuis moest ik een afspraak maken in een ander ziekenhuis voor een darmonderzoek. Die afspraak vond een maand later plaats.

In de brief die ik had gekregen stond dat ik een middel bij de apotheek moest halen(kosten: bijna 10 euro) om mijn darmen schoon te maken. 24 uur voor het onderzoek moest ik de eerste dosis innemen, en 12 uur later nog een keer.
Ik heb nog nooit zoiets smerigs gehad. 's Ochtends heeft het mij 15 minuten gekost om het glas met water + het opgeloste middel naar binnen te krijgen, waarbij ik na iedere slok bijna over mijn nek ging. 12 uur later nog een keer zo'n dosis, maar toen heb ik echt alles er weer uitgespuugd. De hele dag verder niets dan vloeibaar voedsel (vruchtendranken zonder vezels e.d. erin) en de ochtend van het onderzoek nuchter naar het ziekenhuis.

Maar goed, de volgende ochtend kwam ik na een uurtje rijden in het ziekenhuis. Ik moest mij volledig uitkleden en vervolgens een witte t-shirt, witte sokken en een grote ouderwetse, witte herenonderbroek ,allen met landsting Dalarna-opdruk!, van het ziekenhuis aantrekken. Toen ik de verpleegster verbaasd aan keek, legde zij mij uit dat ik de onderbroek achterstevoren, dus met de gulp aan de achterkant, moest aantrekken! Het was maar goed dat ze mij daarna alleen liet, want ik heb echt staan gniffelen in dat hokje.

Toen kwam het onderzoek. Op een tafel liggend werd de slang in mijn anus gedaan, door de gulp-opening! Daarom dus die achterstevoren aangetrokken heren-onderbroek, want stel je voor dat je iemands blote billen ziet!!

Achteraf heb ik er heel erg hartelijk om moeten lachen en ik heb natuurlijk ook de vergelijking met Nederland gemaakt. Want hier hoef je niet 24 uur van te voren op een sapdieet en gore middeltjes slikken om je darmen schoon te maken. Ik spreek uit eigen ervaring: Je gaat nuchter naar het ziekenhuis, krijgt een klisma en dan het darmonderzoek, met je billen bloot! Een stuk makkelijker en minder gecompliceerd, dacht ik zo!!

Hulp via internet om zelfmoord te plegen!!

Gisterenavond naar "Uppdrag Granskning" (http://www.svt.se/) gekeken. Ging over hulp via internet om zelfmoord te plegen. In Zweden lukt het jaarlijks 1500 mensen (Nederland ook, maar wij hebben 2 keer zoveel inwoners!!). Er zijn dus diverse sites waar mensen allerlei tips krijgen hoe ze er voor kunnen zorgen dat hun zelfmoordpoging lukt. De jongen die het op deze manier lukte (Bijan, 23 jaar) had wel eerder aangeklopt bij instanties om hulp bij zijn psychische problemen, maar die niet gekregen(bij de kinderkliniek waar hij eerder voor een tumor in zijn been was behandeld, maar hij werd weggestuurd omdat hij inmiddels boven 18 was). Aan het einde van het programma in een interview met deskundigen werd ook wel min of meer toegegeven dat er geen goede hulp is voor mensen om te voorkomen dat ze uiteindelijk zelfmoord plegen.
Na het programma kunnen mensen altijd met de makers chatten en daar viel me weer op dat veel mensen klagen over de slechte psychiatrische hulp in Zweden. Nou heb ik daar eerder, toen ik nog in Zweden woonde, een reportage over gezien en ook gehoord dat als je bijv. opgenomen wordt, je blij mag zijn dat je binnen een half jaar echt contact krijgt met een beschikbare psychiater. Er zijn trouwens erg veel mensen die het in klinieken nog lukt zelfmoord te plegen.
Niet een echt vrolijke reportage, maar toch wel weer goed dat Uppdrag Granskning daar aandacht aan besteedt. Zo gaat het vaak met hun programma's, zij zijn er dan de "oorzaak"van dat dingen worden opgepakt.
Lycka till, Sverige! (Ik wens je succes, Zweden) met deze opgave!

Oud en dement in Zweden

Je zal maar oud en dement zijn en in Zweden wonen. Vanochtend stond er in de Dagens Nyheter dat vorig jaar 45.000 ouderen van boven de 75 jaar die dement zijn, geneesmiddelen kregen die eigenlijk bedoeld zijn voor mensen die aan schizofrenie lijden of manisch depressief zijn. Het gaat dan om de middelen Risperdal, Zyprexa en Haldol.
Het is een schandaal, zegt Yngve Gustafson die professor en hoofdarts in de geriatrie is aan de universiteit van Umeå. Ondanks het feit dat zowel onderzoekers als geneesmiddelenfabrikanten in verschillende landen waarschuwen voor het gebruik, gaan artsen nog steeds door met voorschrijven van deze middelen.
Sinds het jaar 2000 is het voorschrijven van deze geneesmiddelen aan demente ouderen toegenomen met 25%, en het aantal stijgt nog steeds volgens de verkoopstatistieken van de zweedse staatsapotheek. Ingvar Karlsson, die docent in de psychiatrie is bij het Sahlgrenska universiteitsziekenhuis, zegt dat één van de redenen is dat het verplegend personeel een ”draaglijke werksituatie” wil. De tweede reden is onkunde van artsen en verplegend personeel.
Uit diverse grote studies blijkt dat toediening van deze middelen als gevolg heeft, dat ouderen 3 tot 4 keer groter risico lopen om te overlijden, een stroke te krijgen of te vallen.

Bron: Dagens Nyheter (http://www.dn.se/)