Weer thuis in Zweden

Toen ik deze zomer voor het eerst sinds 5 jaar weer voet op de Zweedse bodem zette, voelde het alsof ik thuis kwam.  Het was niet alleen dat ik wist dat ik in Zweden was en het aan alles zag, maar het rook zelfs Zweden……  Wat een overweldigend gevoel, mijn hart leek uit elkaar te barsten van vreugde, weemoed, verlangen, herkenning, heimwee…alles tegelijk.    

Wat had ik naar deze reis uitgekeken! Vorig jaar was ik er nog niet zo zeker van dat ik dit zou kunnen doen omdat het toen een poos wat minder goed met mij ging, maar begin dit jaar voelde ik dat ik het wél kon en heb ik alles op alles gezet om het te doen slagen.  Mijn al enkele jaren bestaande wens begon langzamerhand de vorm aan te nemen van een echt plan. Mijn meerdaagse, buitenlandse citytrip deze zomer was een mooie testcase: het ging in alle opzichten zo fantastisch dat ik deze vakantie in Zweden vol vertrouwen tegemoet kon zien.

En wat was het een beloning, geweldig!  Ik ben naar mijn ‘oude’ dorp gereden,  heb geliefde plekken bezocht,  ben bij verscheidene vrienden gezellig op de koffie geweest,  ik heb heerlijk gewandeld en mij af en toe als een echte toerist gedragen en genóten. 

Ook al voelde het alsof ik nooit was weg geweest, toch zijn er in die vijf jaren allerlei dingen veranderd. In mijn hoofd zat de herinnering,  hoe het was, maar dat strookt natuurlijk niet helemaal met de werkelijkheid.  Ik wist bijvoorbeeld al dat mijn oude huis een nieuw dak had gekregen en helemaal opgeschilderd was, maar het was toch een aangename verrassing om het in werkelijkheid te zien. Omdat de huidige eigenaren er niet waren heb ik 'stiekem' door de ramen gegluurd en zag ik nog meubels van mij staan, die ik bij de remigratie achter had moeten laten. Wat een rare gewaarwording! 

Op mijn weg naar het dorp constateerde ik dat er aardig wat bos was gekapt, maar er was ook heel wat gegroeid.  Sommige ‘open’ plekken  waar ik vroeger de elanden kon zien lopen, waren nu dicht gegroeid. Het ‘paadje’ de heuvel op tegenover het huis was gedeeltelijk overwoekerd en daardoor niet meer zo goed zichtbaar.  Ook voorbij het dorp waar ik regelmatig liep, was de natuur haar gang gegaan. Wat verandert er dan veel in vijf jaar!   

Behalve de plekken met herinneringen die mij emotioneerden, ben ik ook op nieuwe plekken geweest. Ik heb o.a. door prachtige, authentieke dorpjes gereden en het Zorn museum bezocht.  Tevens ben ik (weer) in Nusnäs geweest, waar ik eindelijk mijn felbegeerde souvenirs heb gekocht!  

Het was goed om terug te zijn en leuk om met zoveel mensen gesproken te hebben die stuk voor stuk aangenaam verrast waren over de ‘nieuwe’ Marjon.

Het mooie van deze reis is dat het niet alleen een  afsluiting van het (Zweden) verleden was, maar  een extra 'boost' aan mijn leven heeft gegeven: nieuwe inzichten en inspiratie!

In de rechterkolom heb ik wat foto’s van mijn vakantie op dit blog gepubliceerd in de vorm van een diavoorstelling. Ik heb er bewust voor gekozen geen foto's te plaatsen van de vrienden en bekenden die ik gefotografeerd heb: dat blijft privé.
Veel kijkplezier!

Vänliga hälsningar

Marjon

Radon in Zweedse huizen

Een huis kopen in Zweden gaat wat anders dan je gewend bent in Nederland, maar er is nog iets waar bijna niemand aan denkt: de aanwezigheid van radon.

Radon is een edelgas, dat radio-actief is. Het komt voor in de (berg)grond, in water uit eigen-waterbronnen bij huizen, en in het blauwbeton dat gebruikt werd bij huizen die gebouwd zijn tussen 1925 en 1975. Radon veroorzaakt longkanker, in Zweden overlijden hierdoor jaarlijks ongeveer 500 mensen , 15% van het totaal aantal mensen dat aan longkanker overlijdt. Voor de mensen die ook nog roken in een huis waarin te hoge radonwaarden voorkomen, is de kans nog groter dat ze longkanker krijgen. De WHO(World Health Organisation)  stelt sinds 2009 dat in gesloten ruimten niet meer dan 100 becquerel straling per kubieke meter mag voorkomen. Zweden staat op het standpunt dat 200 becquerel nog goed toelaatbaar is. Als ze de grens van 100 becquerel zouden aanhouden, dan moeten er  1 tot 2 miljoen (!!)huizen in Zweden radon-gesaneerd worden, nu zijn dat 500.000 huizen. 

Als je een huis koopt of al eerder een huis hebt gekocht, is het belangrijk na te gaan of er in jouw (toekomstige) huis radon aanwezig is. Het wordt niet gezien  als een verborgen fout, maar als je eigen verantwoordelijkheid bij de koop. 

Wat moet je doen? Allereerst kun je contact opnemen met het miljökontor van de gemeente waar het huis in ligt om te vragen of ze informatie hebben over het radongehalte in het huis of de omgeving. Ga echter niet te veel af op wat de gemeente zegt: ik heb zelf ongeveer een halfjaar geleden informatie opgevraagd bij de gemeente in Zweden waar ik heb gewoond en zij hadden geen gegevens over en waren niet bekend met radon in mijn 'oude' dorp, terwijl ik dat wél gevonden heb op één van de later in dit stuk genoemde websites.

Om er zeker van te zijn of er radon in je huis aanwezig is, kun je 2 soorten metingen (laten) doen; een snelle test en een uitvoerige. De snelle test neemt ongeveer 2 dagen tot enkele weken in beslag. Daarvoor moet je 'sporenfilms' bestellen bij het miljökontor van de gemeente of een erkend meetlaboratorium. De kosten bedragen 250-400 kronor. De meer uitvoerige test duurt ongeveer 2 maanden en zal ook duurder uitvallen. 

Als je er meer over wilt weten, kijk dan eens op de websites van Strålsäkerhetsmyndigheten en van SGU (Sveriges Geologiska Undersökning):

http://www.stralsakerhetsmyndigheten.se/allmanhet/Radon/halsorisker-med-radon/ 

http://www.sgu.se/sgu/sv/samhalle/grundvatten/brunnar/radon-brunnsvatten.html 
http://vvv.sgu.se/sguMapViewer/web/sgu_MV_brunnar.html

Als je op internet de zoekterm 'Radon i Sverige'  invoert, krijg je aardig wat sites met informatie te zien, alsmede te downloaden pdf's.  

veel succes!!

Groetjes/Hälsningar

Marjon

Wilde bloemen !

Vandaag had ik een hondloze dag, dus ik had het rijk alleen. Ik had goed geslapen en aan het begin van de middag kreeg ik opeens het idee om een bos wilde bloemen te plukken! Het is zo vreselijk lang geleden dat ik dat gedaan heb!

In Zweden vond ik het voorjaar altijd zo heerlijk om zijn bloemenpracht en dat alles weer groen werd. Aan het grindweggetje groeiden de meest fantastische wilde bloemen in allerlei kleuren en tinten: roze, wit, geel, blauw, paars, noem maar op. Het fluitenkruid, de koekoeksbloemen, alles groeide er fantastisch. Het begin van het voorjaar is echt een explosie: het ene moment is het nog grijs en grauw en het andere moment staat alles in bloei. Ik wil echt iedereen aanraden om in het voorjaar(d.w.z. eind mei/begin juni) Midden-Zweden te bezoeken: het is dan nog niet zo warm en alles staat in bloei.

Ik ben altijd iemand geweest die van wilde bloemen houdt. Ik heb in een ver verleden heel veel bloemen gefotografeerd en wist ook meestal wel hun namen. Ik heb zelfs een keer een dia-voorstelling(!!) van mijn bloemencollectie gegeven voor een fotoclub (ergens eind jaren tachtig/begin jaren negentig).
In Zweden zag ik de meeste mensen in het voorjaar bloemen plukken. Voorjaar is nu eenmaal bloemenpracht en daar moet je van genieten. Bij mij in het dorp waren de verschillende buurvrouwen daar ook erg ijverig in. Kwam je bij hen in huis, dan stond er wel ergens een bos wilde bloemen.
Eén keer plukte ik in mijn enthousiasme een prachtige bos bloemen en schikte die mooi in een vaas, die natuurlijk op de keukentafel werd gezet. Maar helaas…. mijn  toenmalige huisgenoot was daar niet bepaald blij mee. Wilde bloemen kunnen nl. insecten, spinnetjes e.d. hebben en o.a. fluitenkruid rook niet lekker. Nou wist ik dat wel,  maar ik kon de verleiding op dat moment niet weerstaan. Dus die bos heb ik weg gehaald. Zo jammer vond ik dat. Daarna heb ik nooit meer wilde bloemen geplukt. Want ja….wat moet je met een bos bloemen als je hem niet in een vaas in huis kunt zetten?

Maar nu hoef ik daar geen rekening meer mee te houden. Ik kan weer wilde bloemen plukken!
Ik vanmiddag op pad en tot mijn verbazing kon ik verder lopen dan ik had gedacht. Goede nachtrust werkt dus positief. De bos is wat minder groot geworden dan ik eigenlijk wilde, want voor een aantal bloemen moest ik zulke halsbrekende toeren uithalen, dat ik dat maar achterwege liet. Er stonden nl. diverse prachtige schermbloemigen aan de rand van de sloot, maar de slootkant was zo steil dat ik bang was mijn evenwicht te verliezen en in het water te glijden. Dat ging mij ondanks mijn enthousiasme toch wel even te ver.

Er staat nu een leuk bosje bloemen op mijn salontafel en de floraboeken heb ik maar weer tevoorschijn gehaald. Mijn passie is ontwaakt uit de winterslaap en kan weer opbloeien!

Groetjes/Hälsningar

Marjon

Thuiszorg in Zweden

Foto: 7 dagen pillendoos

Ik ben al weer 14 weken ziek thuis. Mijn neuroloog heeft mij laten weten dat ik waarschijnlijk MS heb. Ik wacht nu met spanning op de uitslag van de ruggenmergpunctie, die uitsluitsel moet geven of het al dan niet MS is.
Daar wordt een mens natuurlijk niet echt blij van. Nu heb ik wat betreft MS alleen maar slechte voorbeelden gehad: mijn moeder had MS en overleed na 20 jaar op 65-jarige leeftijd na een heel naar verloop van de ziekte, in Zweden ben ik persoonlijk assistent geweest bij twee 50+ vrouwen met MS, die er ook erg aan toe waren.
Ik moet daar deze dagen wel aan terug denken.
De eerste mevrouw, mevrouw V, was ongeveer 60 jaar en volledig verlamd. Ze kon alleen nog haar hoofd en een klein beetje haar armen en handen bewegen en zeer moeilijk praten. Ze had dus volledige verzorging nodig. Wat ik heel raar vond was dat zij van ’s avonds 21:00 uur tot ’s ochtends 07:00 uur alleen in huis was. Wij hadden haar dan al in bed gelegd en ze kreeg een alarm aan een koord om haar hals, zodat ze bij problemen kon drukken. Maar wat als er brand zou uitbreken of als er bij haar werd ingebroken? Ze kon niks, lag daar maar. Echt doodeng en onverantwoord vond ik het!
De andere mevrouw, de ongeveer 50-jarige mevrouw C, die in een andere gemeente woonde en hulp kreeg via een onafhankelijke organisatie (dus geen thuiszorg via de gemeente zoals bij mevrouw V), kon zichzelf nog vervoeren in haar elektrische rolstoel, haar aangepaste auto en kon ook nog wel zelf wat koken, brood smeren e.d. Zij kreeg wel 24 uur per dag hulp. Als je nachtdienst had (alleen), begon je ’s avonds om 22:00 uur tot de volgende ochtend 07:30 uur. Ze ging laat naar bed en meestal moest ze ’s nachts nog naar de wc. Dat was echt een ellende in je eentje. Ze was namelijk heel zwaar (zeker 150 kg), ook met behulp van de lift om haar uit/in bed en op/van de wc te krijgen was een enorme klus.

Voordat ik in juli 2002 bij de thuiszorg ging werken, eerst als vårdbiträde (verzorgingshulp) en later als personlig assistent (persoonlijk assistent), had ik dat werk nog nooit gedaan. Ik liep een aantal dagen mee als “leerling” en daarna moest ik het zelfstandig doen. Er werd mij niet naar referenties en om een verklaring omtrent mijn gedrag gevraagd. En dat terwijl je toch heel nauw, zelfs “intiem” met mensen omgaat (je moet ze wel van top tot teen wassen, op de wc doen en sommige mensen zijn volledig afhankelijk van je). De enige “test” die ik moest doen was…. De instructie hoe om te gaan met de “7-dagen pillendoos”. Daarvoor kreeg ik een video te zien met instructie en vervolgens moesten zowel ik als de distriktsköterska (district verpleegster) een formulier ondertekenen dat ik de instructie had gehad en begrepen!
En dat was het! Omdat ik alleen maar als oproepkracht heb gewerkt, heb ik verder ook nooit enige vorm van bijscholing gehad.
Voor het werk dat ik in Zweden heb gedaan, heb je in Nederland tenminste het diploma “helpende zorg en welzijn niveau 2” nodig en voor het werken met chronisch zieken/ouderen het diploma “verzorgende niveau 3 met uitstroomvariant Verzorgende chronisch zieken of ouderenzorg” nodig. De meeste vrouwen die ik kende in de thuiszorg, hadden geen opleiding. Was je werkloos, dan was dit een optie omdat je geen diploma nodig had. Zo heb ik diverse collega’s gehad die het werk alleen maar deden voor het geld. Er zat geen greintje respect voor onze cliënten bij. Een vriendelijk woord kwam nauwelijks over hun lippen!
Je zult maar afhankelijk zijn en door zulke mensen “geholpen” worden!

Tot de volgende keer!
Groetjes/Hälsningar
Marjon

Donder en Bliksem!

Wat ging het een paar dagen geleden ’s nachts ontzettend te keer in Nederland: stormen, regenen, hagel en onweer. De donder en bliksem rolden over ons kleine landje met de nodige gevolgen: omgewaaide bomen, blikseminslag op diverse plaatsen, veel materiële schade.

Ik werd ’s ochtends om 06:00 uur wakker van een zeer felle lichtflits en een enorme, er direct opvolgende luide knal. Alhoewel ik omhoog schoot, voel ik me toch altijd wel veilig in huis als het onweert.

De andere, mooie kant van dit onheil is dat het natuurlijk een fantastisch natuurverschijnsel is waar je ook nog eens van kunt genieten. Tenminste… als je er niet bang voor bent. Nederland zet massaal zijn foto’s op internet en stuurt ze in groten getale naar de diverse media in de hoop dat juist hun foto getoond wordt op het nieuws of in de krant.

In Zweden is onweer een geheel andere beleving.

Zodra je merkte dat er onweer kwam, moesten er allerlei voorzorgsmaatregelen genomen worden. Door schade en schande wijs geworden, werden de computers uitgeschakeld en de stekkers uit het stopcontact gehaald. Hetzelfde gold voor andere gevoelige apparatuur als tv, dvd-speler, radio/cd speler e.d. In het huis was nl. nog een ouderwetse stoppencentrale en géén aardlek. Vervolgens vulde ik emmers en pannen met water. Om het toilet mee door te spoelen en voor het koken e.d. Vaak maakte ik, als het nog kon, koffie.

Onweer betekende heel vaak, net als hevige sneeuw en storm, dat het hele dorp stroomuitval kreeg, soms wel 6 uur lang. Dan kon er niemand elektrisch koken en de wc doorspoelen. Iedereen had immers zijn eigen watervoorziening waarbij het water uit de waterput werd opgepompt met een elektrische waterpomp. Vervolgens werd de alternatieve verlichting gepakt: kaarsjes en een sterke zaklantaarn. Als het ’s avonds donker was en er geen verlichting brandde, dan was het buiten echt aardedonker. Een lichtje in de vorm van een zaklantaarn is dan wel héél plezierig!

En dan het onweer zelf!

Als je aan een meer woont met bergen om je heen, dan krijg je een fantastisch spektakel te zien: Aan alle kanten flitste het! De donder was soms zo hevig, dat het huis er van trilde en kraakte. Vooral bij een blikseminslag op de berg tegenover mij aan de andere kant van het meer.  Met de daarmee gepaard gaande enorme donder werd de trilling verder geleid door de berg en het water. Af en toe best wel wat beangstigend, maar ook imponerend! Meestal ging onweer gepaard met hevige wind. Er kwamen golven op het meer en het water stoof helemaal op, zodat er een " watergordijn" ontstond. De zeer hoge bomen aan de andere kant van het huis zwiepten vervaarlijk heen en weer. Maar, dacht ik dan,  het huis staat er al zo’n 100 jaar, dus het zal allemaal wel meevallen!

Dat het onweer ons mensen geïnspireerd heeft, juist ook in de taal, wil ik ter afsluiting illustreren met een aantal spreekwoorden en gezegden:

Daar kun je donder op zeggen; hij keek als door de donder/bliksem getroffen; een donderslag bij heldere hemel; daar heb je het gedonder in de glazen; als de gesmeerde bliksem; op zijn donder/bliksem geven; er als de bliksem vandoor gaan; als bliksemafleider fungeren; hij is een gemene bliksem.

Genoeg gedonderd en gebliksemd voor vandaag! Tot de volgende keer!

Groeten/hälsningar

Marjon

Gezondheidszorg - deel II

Zoals beloofd is hier het tweede deel over de gezondheidszorg die gaat over de verwijzing naar een specialist, de ziekenhuisopname en de eerste hulp.

Ik heb 4 keer in het ziekenhuis gelegen in Zweden. De eerste keer met een volledig opgezette keel en hals, de tweede keer voor een operatie aan mijn schouder en nog eens twee keer voor mijn darmen. Van deze vier keer ben ik drie keer acuut opgenomen. Twee keer direct na een bezoek aan de huisarts en een keer op eigen initiatief via de eerste hulp post.
Om bij een specialist in het ziekenhuis te komen en geopereerd te worden kan een lange weg zijn. Ik kreeg in november 2004 problemen met mijn schouders, waardoor ik mijn werk als personlig assistent en vårdbiträde niet meer kon doen. Omdat de röntgenfoto’s niets uitwezen en de pijn alleen maar erger werd, verwees de huisarts mij naar een specialist in het ziekenhuis in Falun. Na enkele weken kreeg ik een brief dat ik pas na minstens 24 weken gezien kon worden. Een evt. operatie na het eerste bezoek kon dan nog eens minstens een halfjaar duren! Het was inmiddels juni 2005 en dat werd me toch te gortig. Dus, dacht ik, dan maar naar een ander ziekenhuis. Maar zo makkelijk ging dat niet! Ik moest eerst drie maanden wachten vóórdat ik een aanvraag bij een ander ziekenhuis kon doen. Bij voorkeur in dezelfde provincie en pas op de tweede plaats in een ziekenhuis in een omliggende provincie. Na 3 maanden gewacht te hebben zag ik op de website voor de wachttijden (http://www.vantetider.se/ ) dat de wachttijd in de omliggende provincies nog langer was. Het snelst kon ik terecht in Stockholm met een wachttijd van ongeveer vier weken. Vervolgens moest ik bij het ziekenhuis in Falun toestemming vragen om naar Stockholm te gaan. Die kreeg ik , waarna ik het betreffende ziekenhuis in Stockholm kon bellen voor het maken van een afspraak. Mijn gegevens zouden van Falun opgestuurd worden naar Stockholm. De reiskosten kreeg ik slechts gedeeltelijk vergoed (d.w.z. retourtje huis-Falun). Tegenwoordig is er een zorggarantie waarbij de wachttijd niet langer dan 3 maanden mag zijn, dit geldt voor zowel bezoek aan de specialist als de operatie (tenzij de patiënt akkoord gaat met een langere wachttijd) en er is meer vrijheid om naar een ander ziekenhuis te gaan.
Uiteindelijk werd ik begin december 2005 geopereerd, waardoor ik een tijdwinst van minstens een half jaar had!

Als je geopereerd moet worden en hiervoor van te voren een afspraak hebt gemaakt, is er nog een handeling die verricht moet worden die we in Nederland niet kennen. Ik moest een desinfecterende zeep/shampoo van een speciaal merk bij de apotheek kopen. Daarmee moest ik mij de avond én de ochtend voor de operatie zorgvuldig wassen. Dan doe je je gewone kleren weer aan en gaat naar het ziekenhuis. Wat nou de zin van dit ritueel is, is mij onduidelijk. Het lijkt mij logischer, als je dit perse wilt, dat je dit dan in het ziekenhuis doet. In het ziekenhuis aangekomen krijg je kleding van het ziekenhuis zelf aan(nachthemd, onderbroek, t-shirt, slobberbroek, e.d.). Dit laatste was mij ook al in 2003 opgevallen toen ik in september voor mijn keel werd opgenomen en dit gebeurde weer in april en mei 2006 bij opname voor mijn darmen. Je voelt je dan wel een beetje een mens “uit een inrichting”, iedereen loopt in dezelfde (nacht)kleding rond! Ik vond het maar niks, maar ook hier geldt weer….het is maar wat je gewend bent!
Ik ben met mijn darmproblemen 2 keer op de “akuten” terecht gekomen. Gelukkig kreeg ik snel hulp. Maar ik heb ook een Zweedse reportage op de Zweedse tv gezien waarbij het heel gewoon is dat mensen 18 tot 24 uur moeten wachten voordat ze geholpen worden (afhankelijk van de ernst natuurlijk). Ik ben hier in maart ook op de eerste hulp terecht gekomen, maar daar hing een poster dat het maximaal 6 uur duurt voordat je wordt geholpen.
Wat mij het meest in het ziekenhuis heeft verbaasd is de slechte hygiëne en het slechte eten.
Ik lag de laatste keer op een zaal voor 6 vrouwen. De schoonmaakster kwam niet in het weekend en dan werden de prullenbakken ook niet geleegd. De overige dagen werd het schoonmaken van de bedtafels, gedeelde toiletruimte(wastafel en wc) en de ziekenzaalvloer met één emmer en hetzelfde water gedaan! En in die volgorde!! Daarna werd het vieze water weggegooid door de afvoer van de wasbak (!!)in de toiletruimte. Bah bah !! Bij de ramen lag het stof wel een halve centimeter dik! Ik heb ze daar nooit zien schoonmaken.
Er was één douche beschikbaar voor één gang. Dat betekende dus voor zo’n 50 mensen, mannen en vrouwen. Je kon douchen als het bordje “vrij” op de doucheruimtedeur hing.
En dan het eten….. in Stockholm kreeg ik een kant-en-klare magnetron maaltijd, in Falun werd mij de middag nadat ik van het infuus af kwam, een licht biertje bij het vloeibare eten aangeboden! De groenten waren niet vers en het was duidelijk niet zo’n goede diepvrieskwaliteit. We hadden volle yoghurt, volle melk, volle fillmjölk (soort dikke karnemelk)en vreselijk vette margarine (echt geen Becel kwaliteit!!) voor op brood. Toen enkele medepatiënten van mij aan de hoofdzuster vroegen of ze dit alles ook in magere kwaliteit hadden (ze lagen daar voor galproblemen), was het antwoord dat de patiënten volle melkproducten kregen omdat iedereen moest aansterken!!

Dat was het weer voor vandaag!

Groetjes/Hälsningar
Marjon

Gezondheidszorg - deel I

Ik ben al weer een hele poos ziek thuis. Het begon op 9 maart met een week lang dubbel zien, duizeligheid, een trillend beeld met lopen etc. Het dubbelzien is gelukkig over, maar de rest nog niet. Stukjes schrijven gaat dus wat langzamer, gebeurt in delen en het duurt daarom wat langer voordat er wat gepubliceerd wordt.
Het is wel een mooie tijd om weer eens wat te schrijven over de verschillen in de gezondheidszorg in Nederland en, zoals ik die beleefd heb, in Zweden. Nu moet ik voor de eerlijkheid zeggen dat ik in Zweden meer gebruik heb moeten maken van de gezondheidszorg dan ik ooit tevoren in Nederland had gedaan. Sinds mijn terugkomst in Nederland heb ik wel gebruik gemaakt van de huisarts, de fysiotherapeut en van de eerste hulp, dus daar kan ik zeker een goede vergelijking tussen maken.

Als ik hier naar mijn huisarts bel, kan ik meestal dezelfde dag nog terecht. Soms pas om 17.00 uur, maar toch! Ik heb een keer gehad dat ik pas de volgende dag terecht kon, waarop de assistente zich verontschuldigde. Veel mensen die pas de volgende dag terecht konden, waren namelijk boos op haar geworden! Wat zijn wij toch een verwend volk! In Zweden duurde het vaak minstens een week voordat je terecht kon.
Toen ik in Zweden net een maand in de thuiszorg werkte (we schrijven 1 augustus 2002), ging ik door mijn rug. Ik kon niet meer op of om! Toen ik eindelijk na ruim 8 weken(!) terecht kon bij de fysiotherapeut en hij mijn rug onderzocht, moest ik mijn kleren aanhouden. Dat had ik nog nooit meegemaakt! Mijn verzoek om massage (ik heb al vanaf mijn 14e eens in de ± 5 jaar rugproblemen waarbij massage altijd het beste helpt!) werd afgewezen. Ik kreeg oefeningen mee, waar het alleen maar beroerder van werd. Toen ik dit na een aantal keren aangaf en wederom het verzoek om massage deed, werd dit weer afgewezen. Ik kon acupunctuur krijgen, anders niets! OK, denk je dan, dan maar dat proberen! Helaas had dit een volledig averechtse werking. Begin 2006 heb ik nog een keer een akkefietje gehad met een andere fysiotherapeut in dezelfde vårdcentral ( ik kreeg veel te zware oefeningen voor mijn net geopereerde schouder) en toen ben ik naar een Nederlandse fysiotherapeut gegaan bij een vårdcentral in een andere gemeente. Wat een verademing was dat! Daar hoorde ik voor het eerst dat massage doorsommige Zweedse fysiotherapeuten als te “intiem” wordt ervaren!

Wachten op een ambulance via 112 bleek een zeer langdurige bezigheid te zijn in Zweden. De eerste keer dat ik daar mee te maken kregen was ik net een week thuis na een ziekenhuisopname voor mijn darmen. Het ging helemaal niet goed met mij, dus belde ik naar de huisarts. Omdat het 1 mei was, werd ik door de vårdcentral automatisch doorgeschakeld naar 112 en zij vonden dat ik met een zit-ambulance naar het ziekenhuis moest komen, maar die moest ik zelf op een ander nummer bellen!! De zit-ambulancedienst vond eigenlijk dat ik toch met de lig-ambulance moest komen, maar daar moest ik dan maar weer zelf heen bellen. Dus ben ik uiteindelijk op eigen gelegenheid naar het ziekenhuis gegaan. Ik was nu na een uur in het ziekenhuis; had ik op de ambulance gewacht, dan had het 2,5 uur geduurd voordat ik dan in het ziekenhuis was aangekomen.
Het alarmnummer 112 werkt traag in Zweden, erg traag! Je hangt eerst een kwartier aan de lijn en praat met een assistente, die jou vervolgens meedeelt dat er op dat moment geen arts beschikbaar is (heb ik echt alle keren dat ik er heen belde, meegemaakt). Je zult worden teruggebeld door de arts. Dat duurt dan 15 tot 30 minuten, dan doe je het hele verhaal nog een keer, dus nog eens 15 minuten en dan krijg je te horen dat er een ambulance komt. Dat duurt dan minstens een uur. Al met al ben je dan al 2 uur verder voordat de ambulance er is. Ter vergelijking: In Nederland moet een ambulance binnen 15 minuten ter plekke zijn! In bepaalde delen van ons kikkerland (Zeeland) halen ze dat ook niet. Nou snap ik best dat 15 minuten in Zweden een stuk moeilijker te realiseren is in een uitgestrekt en dunbevolkt gebied, maar zolang als ik meemaakte voelt niet echt veilig!
  Als je ’s avonds/’s nachts in het ziekenhuis komt, kan er geen enkel fatsoenlijk onderzoek gedaan worden, want alle personeel hiervoor werkt niet ’s avonds/’s nachts en de onderzoek-ruimtes zijn afgesloten. Je moet dan maar wachten tot de volgende ochtend 8 uur.
Een vriend van mij kreeg een herseninfarct. Hij werd opgehaald door de ambulance met personeel dat bijna niets mocht doen. Gelukkig is zijn partner 20 jaar verpleegster geweest en was zij sinds een jaar bezig met haar studie geneeskunde. In het ziekenhuis aangekomen werd hij niet geholpen, want er was geen arts beschikbaar. Zijn partner heeft toen zelf maar de medicijnen uit de kast gehaald en hem geholpen, anders was het niet goed met hem afgelopen. Omdat hij niet goed geholpen kon worden in Zweden, is hij voor behandeling teruggegaan naar Duitsland, waar hij gelukkig nog verzekerd was. Is eigenlijk te zot voor woorden! En dit soort verhalen heb ik meer gehoord: Zelfs artsen adviseerden patiënten voor behandeling terug te gaan naar hun land van herkomst!

Om dit verhaal nog een beetje leesbaar te houden: een volgende keer schrijf ik over de gang om via de huisarts verwezen te worden naar een specialist in het ziekenhuis en de uiteindelijke operatie, de ziekenhuisopname zelf en de eerste hulp. En wat “conclusies”. Tot de volgende keer maar weer!

Groetjes/Hälsningar
Marjon

NOVA, emigratiebeurs en werkloosheid in Zweden

Toen ik afgelopen vrijdag van mijn werk thuis kwam en mijn ontvangen emails ging bekijken, zat er één tussen van het actualiteitenprogramma NOVA. Zij wilden graag contact met mij i.v.m. een te maken reportage over de emigratiebeurs en emigreren naar Zweden. Na diverse telefoontjes over en weer spraken we af dat ik zaterdag om 13.30 uur naar Zwolle zou komen mét een stapel foto's voor het interview en de opnames. Het was natuurlijk heel erg leuk en ook spannend.
Ik had na de opnames in Zwolle iedere keer van die "flashbacks" waarbij ik dan dacht: ik had het beter zus of zo kunnen zeggen. Maar ja, zo gaat dat vaak met dit soort dingen. Na een uitgebreid gesprek moet je opeens in het werkelijke interview alles kort maar krachtig zeggen.
's Avonds om 22.15 uur zat ik vol spanning en heel erg zenuwachtig op de bank in afwachting van wat zou komen! Toen het uiteindelijk om 22.30 (na de reportage over de Oostenrijker Fritzl) werd uitgezonden, viel het allemaal heel erg mee. Van de bijna 2 uur dat ze met mij bezig zijn geweest (voorgesprek, shots, het uiteindelijke interview) blijft dan opeens wel heel weinig over. Maar zoals ik al zei.... zo gaat dat. Wat ik in de uitzending zei sloot in ieder geval goed aan op de emigratiebeurs. 
N.B. februari 2011: De link naar de reportage heb ik moeten verwijderen omdat de reportage niet meer te bekijken is.



Voor die mensen die zich afvragen hoe ik aan het werkloosheidspercentage van 20% kom, volgt hier wat extra informatie.
Toen ik eind 2005 lid werd van de politieke partij "Moderaterna" stond er in het informatiepakket dat, als de werkloosheid in Zweden net zo geteld zou worden als in Nederland, de werkloosheid in Zweden zeker 23% zou zijn.
In mei 2007 is Fredrik Reinfeldt geïnterviewd door Rick Nieman op RTL-Z, waarin hij de uitspraak doet dat de werkloosheid in Zweden tussen de 17% en de 20% is en niet 4,5% zoals de officiele cijfers aangeven. Je kunt het interview met Reinfeldt (in het Engels met Nederlandse ondertiteling) via de onderstaande link zien : http://www.rtl.nl/components/financien/rtlz/miMedia/2007/week18/vr_intervieuw_fredrik_reinfeldt.avi_plain.xml

Verder heb ik nog een artikel gevonden op de site van het Zweedse "näringsliv" uit 2007/2008 en ook zij spreken over een heel veel hogere werkloosheid.

Op dit moment ligt de werkloosheid officieel op 7,3% volgens het Zweedse Bureau voor de Statistiek, de jeugdwerkloosheid is volgens ditzelfde bureau 21% en volgens het Zweedse arbeidsbureau stijgt de werkloosheid hard. Ik heb dan ook grote vraagtekens bij de uitspraken van de directeur van het Zweedse arbeidsbureau in de reportage van NOVA dat Nederlanders makkelijk een baan kunnen krijgen. Ik denk dat de werkelijke werkloosheid, ondanks de inspanningen tot nu toe van de huidige Zweedse regering, ongeveer 2 keer zo hoog ligt als het officiële gemiddelde werkloosheidscijfer.

Tot zover maar weer !!

Groetjes/hälsningar
Marjon

Emigratiebeurs, crisis en emigreren naar Zweden

Op 7 en 8 maart wordt de jaarlijks weerkerende Emigratiebeurs gehouden in Nieuwegein. Zweden is hier sinds enkele jaren goed vertegenwoordigd, dus er is volop informatie aanwezig over het land van je dromen. Alhoewel de informatieverstrekking over emigreren de laatste jaren verbeterd is, wil ik toch nog wel even iets kwijt.
Door de internationale crisis is het nóg belangrijker om je goed te laten informeren over de mogelijkheden in je toekomstige land. Is de economische situatie daar beter, hoe zijn de ontwikkelingen, wat zijn de prognoses voor de komende jaren? Wat betekent dat voor het starten van een eigen bedrijf, voor het vinden van een baan? Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je (bijna volwassen) kinderen?
Je kunt een heleboel informatie vergaren op de site van het Zweedse arbeidsbureau: http://www.arbetsformedlingen.se . Onder Nyheter/fakta kun je rapporten, statistieken, prognoses, persberichten, etc. lezen over de huidige en toekomstige arbeidsmarkt (landelijk, per provincie en gemeente). Zo kun je onder “pressrum” o.a. lezen dat de werkloosheid in januari gestegen is naar 4,5% (in heel 2008 was de werkloosheid 3,2%). Volgens het Zweedse CBS is de werkloosheid trouwens 7,3% !In de geliefde provincies Värmland en Dalarna is het aantal werklozen t.o.v. januari 2008 gestegen met 6%, respectievelijk 2%. Er zijn nog wel genoeg beroepen waar Zweden de komende jaren mensen voor nodig heeft, maar de concurrentie wordt natuurlijk ook groter. Dat je positie als buitenlander op de arbeidsmarkt moeilijker is dan die van de doorsnee Zweed, spreekt voor zich. Een ander belangrijk detail: De werkloosheid onder jongeren is al jarenlang ruim 21%. Voor jongeren die niet in Zweden zijn geboren, ligt de werkloosheid zelfs op 26% ! Belangrijk voor diegenen die met hun kinderen naar Zweden willen emigreren. Deze informatie kun je vinden op de site van het Zweedse centrale bureau voor de statistiek (http://www.scb.se ), het rapport arbetskraftsundersökningarna 2008.
Wat betekent de crisis voor mensen die een eigen bedrijf willen starten? Allereerst het positieve: de toename van het aantal bedrijven was van 1997 t/m 2007 hoger dan in andere EU-landen en zelfs hoger dan in de VS. Daarnaast wordt op dit moment onderzocht (zie op http://www.nutek.se , de instelling voor de ontwikkeling van het bedrijfsleven) hoe de regels voor eigenaren van bedrijven vereenvoudigd kunnen worden. Op deze site kun je o.a. ook informatie vinden over (Europese) fondsen. Op de site van ALMI Företagspartner (http://www.almi.se) staat veel informatie over hulp bij het starten van een eigen bedrijf. Negatief is dat de crisis de sluiting van bedrijven, werkloosheid en minder bestedingsruimte veroorzaakt. Afhankelijk van het soort bedrijf dat je wilt opstarten heb je daar meer of minder last van.

Terug naar de Emigratiebeurs: laat je goed informeren door de verschillende partijen, ga niet alleen af op de succesverhalen, verzamel informatie op internet (zie hierboven en mijn links naar andere sites), zorg dat je bedrijfsplan meer dan levensvatbaar is en denk daarbij, afhankelijk van je product of dienst, verder dan de lokale/regionale/Zweedse markt. Want met de verslechterende Zweedse economie houden ook de Zweden de hand op de knip! Houd er ook rekening mee dat de banken in Zweden voorzichtiger zijn geworden met het verstrekken van leningen.

Veel succes en een plezierige Emigratiebeursdag!

Vänliga hälsningar/vriendelijke groeten,

Marjon

Werkloosheid en -projecten in Zweden

Toen ik in Zweden kwam wonen, had ik eigenlijk helemaal geen zin meer in een baan met veel verantwoordelijkheid zoals ik tot dan in Nederland had gehad. Een relaxte baan met minder verdienen vond ik toen helemaal niet erg. Ik kwam immers voor een rustig leven naar Zweden!
Na wat zoeken en verwoede pogingen om een sollicitatiebrief in het Zweeds te schrijven kreeg ik via het arbeidsbureau een baan aangeboden als vårdbiträde (thuishulp) op oproepbasis bij de Hemtjänsten (thuiszorg) in onze gemeente. Dat heb ik toen uiteraard aangenomen. Na een jaar in zowel onze als de aangrenzende gemeente op deze basis gewerkt te hebben, kon ik een jaarcontract krijgen als persoonlijk assistent bij een zwaar gehandicapte vrouw. Ik heb dat toen niet gedaan omdat ik ook een jaar mee kon doen aan een project voor werkloze buitenlandse, niet-scandinavische hbo'ers en academici met als doel om werk te krijgen op mijn niveau. Want ik had het toch wel zo langzamerhand gehad met het schoonmaken, douchen, konten afvegen en wassen, eten koken en voeren etc. Een beetje meer uitdaging in mijn werk had ik toch wel nodig!
Achteraf moet ik helaas zeggen: Had ik dat project maar nooit gedaan en toch die baan genomen! Halverwege het project kwam ik er nl. achter dat de mensen die hetzelfde project een jaar vóór ons hadden gedaan, geen van allen een baan hadden gekregen. Omdat ik daar vragen over stelde, werd ik de tweede helft van het project (dus een half jaar lang!!) genegeerd, mijn mentor die ook de projectleider was deed helemaal niets meer voor mij en reageerde op geen enkele email of telefoontje! Het project was uiteindelijk voor ons allemaal een flop: het heeft niemand een baan opgeleverd. Een mede-projectdeelneemster had eerst aan een ander project, het Maria-project(voor buitenlandse hoogopgeleide vrouwen), deelgenomen. In het boekje, dat naderhand geschreven was, stond dat alle vrouwen werk hadden gekregen. Maar van die deelneemster hoorde ik dat 11 van de 12 vrouwen, waaronder zij zelf, precies na een half jaar ontslagen waren! En de reden? Dat is een vraagteken, maar wij vermoedden toen dat er afspraken over gemaakt waren.
Aan de Länsstyrelse(provincie) heb ik na afloop van het project een zeer uitgebreide brief met al mijn kritiek geschreven, maar het leidde tot niets! Ik kreeg niet eens een gesprek! Al die miljoenen Zweedse kronen voor dit project, waarvan het grootste deel Europees geld was, zijn gewoon over de balk gegooid. Alleen de mensen die het project leidden zijn er financieel beter van geworden! De certificaten die wij voor de verschillende vakken kregen dekten niet allemaal de lading!
Ook in mijn werk bij de thuiszorg kwam ik nogal wat Zweedse collega’s, allemaal vrouwen, tegen die in allerlei werklozenprojecten hadden gezeten. Ik heb er nooit één positief woord over gehoord!
In 2005, toen de politiek van de sociaaldemocraten met minister-president Göran Persson mij zo langzamerhand de keel uit hing, ben ik lid geworden van de politieke partij “Moderaterna”. Om de vergelijking met een Nederlandse partij te maken: een beetje VVD maar dan met een sociaal tintje. Ze presenteren zich nu als de nieuwe arbeiderspartij. In het welkomstpakketje dat ik toen kreeg zat een artikel over de werkloosheid in Zweden: Als ze de werkloosheid zouden berekenen zoals die in Nederland berekend werd (en wordt), dan was de werkloosheid in Zweden in 2005 zelfs 23,5% !! Toevallig is er in 2005/2006 ook een Europees onderzoek naar de jeugdwerkloosheid in Europa geweest. Daarbij kwam Zweden, net als Frankrijk, uit op een jeugdwerkloosheidpercentage van 27% ! De Zweden hebben dat toen verdedigd met de bewering dat ze “net op een ander systeem waren over gegaan” ! Tja…….
Volgens de cijfers van “Arbetsförmedlingen” (Zweedse CWI) was het werkloosheidscijfer in augustus 2008 slechts 3,5%!! Het lijkt mij stug dat de werkloosheid sinds september 2006 met 20% is gedaald. Ik heb maar even een nette doch vriendelijke email aan mijn voormalige partij gestuurd met een verzoek om uitleg en daarbij gerefereerd aan mijn lidmaatschap.
Wordt vervolgd!!

Groetjes/hälsningar

Marjon

De Zweden en WERKEN !!

Foto: Kerstkaarten om te versturen op
http://www.visitsweden.com/

Gisteren heb ik een pakketje van bijna 9 kilo naar de posterijen gebracht om te versturen naar Engelse vrienden in Zweden. Ik ben wekenlang bezig geweest om allerlei, voornamelijk Nederlandse, lekkernijen te verzamelen. De doos zit dan ook vol met hagelslag, fruithagel, stroopwafels, chocoladekransjes, ontbijtkoek in blik van de échte bekende ontbijtkoekmaker, een stroopstick, een banketstaaf, echt Nederlands kerstbrood, etc. Én een pakketje scones-mix volgens Oud-Engels recept, kunnen ze zich weer heel even in Engeland wanen! Toen deze vrienden in de zomer van 2007 op bezoek in Nederland waren, hebben ze van al die Nederlandse lekkernijen genoten en een hele lading mee naar Zweden genomen. Maar dat is al lang op en ik vond dat ze het wel verdiend hadden om zo'n kerstpakketje te krijgen.

Goed, terug naar het postkantoor. Op mijn vraag of het pakketje nog vóór de kerst aan zou komen was het antwoord: het duurt 2-4 werkdagen maar is ook afhankelijk van de posterijen daar in Zweden. Nou hoop ik maar dat de Zweedse Posterijen een uitzondering op de regel zijn dat Zweden niet zo heel hard werken en vreselijk laks kunnen zijn. De Nederlander die al een poos in Zweden woont, weet waar ik het over heb! Maar voor alle andere Nederlanders die het niet weten, komt hier een leuke opsomming.

Ik bestelde de loodgieter. Én de reparateur voor het dak. Ze zijn nooooiiiiiit geweest! Waarom niet mag Joost weten! Ook ben ik een keer achter de regels aan geweest voor de verhuur van gymnastiekzalen bij de gemeente. Ik heb diverse keren gebeld, ben 2 keer persoonlijk langs geweest, maar ik heb nooit die regels gekregen!!
Een Zweedse collega liet haar badkamer verbouwen. Ze hebben werkelijk mááááánden in de rotzooi gezeten! De werklui kwamen gewoon niet opdagen of ze hadden nog een andere klus te doen!
Van een Nederlander met een eigen klussenbedrijf in Zweden hoorde ik dat hij een keer op vrijdagmiddag naar meerdere bedrijven belde om nog voor het weekend allerlei materiaal te krijgen voor de klus waar hij mee bezig was. Hij kreeg bij allemaal als antwoord dat hij maandag maar terug moest bellen, want ja.... het was al wel vrijdag en ze namen geen bestellingen meer op! Gelukkig vond hij uiteindelijk nog 1 bedrijf dat wel wilde leveren, dus zijn klus werd gered. Tja....

Nou denk je misschien, beste lezer, dat ik en die anderen gewoon pech hebben gehad en dat het ligt aan de provincie Dalarna, waarin ik woonde. Helaas..... het is een algemeen bekend verschijnsel.
Gisteren stond in "The Local", de Engelstalige wekelijkse nieuwsbrief over Zweden, een heel artikel over DE Zweden en werken. Wist je dat:

• Zweden gemiddeld per jaar van de 260 werkdagen, 130 dagen niet werken?
• Deze 130 dagen opgebouwd zijn uit 76 dagen aan vakantie, feestdagen, ziekte van henzelf of hun kinderen, het thuis doorbrengen wachtend op bestellingen en omdat de kleintjes niet naar de opvang kunnen
• De resterende 54 dagen op het werk "gebruikt" worden voor koffiedrinken, niet direct beginnen te werken maar kletsen, persoonlijke dingen regelen/nakijken etc., lange lunches, eerder op vrijdag naar huis, aan privé-fitness doen in de baas zijn tijd, etc.

Wordt daar nou niks van gezegd? zul je denken. Vaak niet, want Zweden houden niet van confrontaties. En als ze wel geconfronteerd worden, dan hebben ze altijd wel een smoes! En de baas trapt daar in (!!????)
Hoeveel Zweden werken er eigenlijk? Naast het officiële werkloosheidscijfer van 6% (dit is in werkelijkheid meer, maar werklozen die bijvoorbeeld in een " re-integratie-programma" zitten worden niet meegeteld!) is 4% ziek en nog eens 10% werkt niet en heeft een met Nederland vergelijkbare WAO-uitkering. Dus tenminste 20% van de bevolking tussen 18-65 jaar werkt niet! Zweden is de koploper in Europa wat betreft ziekteverzuim en het verspillen van tijd.

Het is maar dat je het weet !!

Hälsningar/groeten

Marjon

Waar woon je goedkoper, in Zweden of Nederland?

Er wordt vaak gezegd dat wonen in Zweden goedkoper is dan in Nederland. De huizen zijn goedkoper, je hoeft niet apart te betalen voor een ziektekostenverzekering, de elektriciteit is er goedkoper, en wellicht zijn er nog meer redenen. Maar is dat wel zo??

Ik heb maar even een rekensom gemaakt, die helaas niet representatief is. Qua inkomsten ben ik uitgegaan van het Nederlandse minimumloon. Wat betreft de kosten voor wonen , ziektekosten en auto in Nederland ben ik uitgegaan van de kosten voor 2 volwassen personen per maand. Bij een eigen woning met hypotheek(in Nederland) ben je waarschijnlijk meer kwijt dan het door mij genoemde bedrag aan huur! Daarnaast heb je dan geen recht op huurtoeslag!

De meeste Nederlanders die naar Zweden verhuizen, tenminste die ik ken en waar ik tegenwoordig over lees, kopen een huis. Dat doen ze vaak uit de overwaarde van de verkoop van hun Nederlandse woning en/of spaargeld.Vanaf €50.000,- heb je al een aardig huis op het platteland vanaf Midden-Zweden en noordelijker! Ik ga er vanuit dat je na aankoop toch nog wel drastisch aan het verbouwen slaat, want veel Zweedse huizen (vnl. op het platteland, bijv. in Dalarna) voldoen qua keuken, badkamer, warmtevoorziening e.d. niet aan de Nederlandse (hoge) eisen. Dus reken ik op een extra post van €200,-- per maand aan hypotheek (als je er een poosje woont en inkomsten hebt, lukt het meestal wel om een hypotheek te krijgen). De elektriciteit in Zweden is goedkoper, maar je verbruikt heel wat meer. Een gemiddeld huishouden(vrijstaand huis) verbruikt 25.000 kWh per jaar à gemiddeld 1 kroon per kWh (Het kan meer of minder zijn bij dezelfde energieleverancier, afhankelijk van te betalen belasting die per provincie kan verschillen). Gebruik van gas komt in Zweden nauwelijks voor. Voor water heb ik niets gerekend, omdat velen op het platteland een eigen waterbron en waterpomp hebben. Kost natuurlijk wel stroom! Hier gaan we dan:

Kosten per maand Nederland : huur €500; gas/elektr/water €160; ziektekostenverzekering uitgebreid 2 volwass. + eigen risico €260; Tel/internet/tv € 70; Totale kosten: €990.
Kosten per maand Zweden: hypotheek €200 ; electriciteit/water €208; geen ziektekostenverzekering; Telefoon/tv/internet 70 + 17(kijk/luistergeld)=€87; Totale kosten: €495

Inkomsten per maand Nederland: Minimumloon netto €1160; Zorgtoeslag €122; Huurtoeslag €258; Totaal inkomsten: € 1540
Totale inkomsten per maand Zweden: minimumloon (nederl. standaard) €1160. Geen huur- en zorgtoeslag.

Inkomsten minus uitgaven Nederland: 550
Inkomsten minus uitgaven Zweden :665

Het verschil is dus 115 euro in het voordeel van Zweden. Maar…… :

Levensmiddelen
Kosten van boodschappen kunnen ongeveer gelijk liggen. Dan moet je in Zweden wel heel bewust inkopen. Toen de Lidl er nog niet was in Zweden, betaalde ik 3 x zoveel voor de boodschappen bij de ICA, Konsum en Hemköp. Als je dus niet naar de Lidl gaat, moet je er toch echt wel op rekenen dat je zeker €200 per maand meer kwijt bent. En dan ben je duurder uit dan in Nederland. Dus…… leg een groentetuin aan, ga bessen e.d. in de geschikte jaargetijden zoeken, maak het fruit uit je tuin in etc. etc.
Elektriciteit
De kosten van je elektriciteit kun je omlaag krijgen door zelf voor hout te zorgen (omgevallen bomen uit bos, op je eigen erf etc.) en te stoken met een houtkachel. Is wel heel veel werk! Kijk ook naar de andere mogelijkheden en laat je goed voorlichten! (Pelletsbrander, Berg – of Meerwarmte, Zonnewarmte! Etc . Dit is wel een behoorlijke investering, maar kan ook veel besparen.)
Vakantiegeld
In Nederland krijg je 8% vakantiegeld per jaar over je jaarinkomen= €1113. Dus bijna 1 extra maand. Dat is per maand bijna €100 meer. In Zweden krijg je wel vakantiegeld, maar dat is een reservering voor de periode dat je vakantie hebt om daaruit je maandloon te betalen.
Autokosten
In Zweden betaal je minder wegenbelasting. Toen ik er woonde, betaalde ik1/4 van het bedrag in Nederland. In mijn geval was dat in Nederland €40 per maand, dus €10 per maand in Zweden(Je betaalt het bedrag eens per jaar in één keer, opdelen in termijnen is niet mogelijk). Maar als je op het platteland woont en voor je werk veel moet reizen, kost je dat wel een heleboel aan benzine en onderhoud auto + winterbanden!. Een groot deel van de reiskosten krijg je bij veel woon-werk verkeer achteraf (bij je inkomstdeklaration) in juni van het daarop volgende jaar terug van de belastingen. N.B. Als je een nieuwe auto wilt aanschaffen, kun je die niet 100% financieren. Je betaalt zelf 20% aan!
Ziektekosten
Wat veel mensen vergeten is dat je heel veel van de ziektekosten in Zweden zelf betaalt. Behalve als je toevallig bij een bedrijf of instelling werkt waar ze een ziektekostenverzekering voor je hebben afgesloten. Dan ben je per maand maar zo’n €13,- kwijt voor het hele gezin! Als je een eigen bedrijf hebt, kun je zo’n verzekering afsluiten als je lid bent van de vereniging van eigenaren van eigen bedrijven!
Voor iemand die dit niet heeft, ziet het kostenplaatje er heel anders uit. Ik heb even op de site van de Landsting Dalarna gekeken wat de kosten tegenwoordig zijn en wat je zelf maximaal per jaar betaalt. Dit is een bedrag van SEK 11.700,- dus €1170,-. Let op! Dit geldt per persoon! Voor 2 personen ben je dus per jaar €2340,- kwijt! Dat is dus per maand €200,-- extra aan uitgaven! Uitgesplitst is dit per persoon max. € 90,- voor bezoek huisarts, fysio e.d., max. €180,- voor medicijnen, €900,-- voor tandarts (maar zijn je kosten hoger dan €1500,- dan betaal je zelf 15% over dat meerbedrag). Als je weinig ziek bent en een uitstekend gebit hebt, ben je goedkoop uit. Maar als je veel ziek bent, en je gebit ook nogal wat moet ondergaan, en het gebeurt allemaal in een korte periode, dan ben je de klos. Meestal kun je wel een regeling treffen, maar als je geregistreerd bent bij Kronofogden(Zweedse BKR), dan krijg je zeer waarschijnlijk géén regeling en als je niet kunt betalen, dan krijg je je medicijnen niet mee!!
Als we uitgaan van het ergste, ben je in Zweden dus meer geld kwijt per maand aan ziektekosten dan in Nederland( in Nederland totaal € 3120 voor 2 volwassen personen, maar je krijgt dan wel zorgtoeslag waardoor je per maand slechts €138 kwijt bent!). Kinderen krijgen net als in Nederland gratis zorg.
Kinderbijslag
In Nederland krijg je voor kinderen, geboren na 1995, de volgende bedragen per kwartaal:
0-5 jaar: €193,75. 6-11: €235,24. 12t/m 17: 276,75. In Zweden zijn de bedragen per maand(!!) als volgt: 1 kind – €105,- , 2 kinderen € 220,- , 3 kinderen €360,- (tot 16 jaar). Je krijgt in Zweden dus omgerekend per maand meer!

Het nieuwe rekensommetje wordt dus in het ergste geval als volgt:
Inkomsten minus uitgaven Nederland :
saldo(zie boven): €550 plus vakantiegeld €100 plus geen extra ziektekosten plus kinderbijslag 2 kinderen (8 en 14 jaar) €170 minus wegenbelasting €40 = €780 te besteden per maand
Inkomsten minus uitgaven Zweden :
saldo (zie boven) € 665 plus geen vakantiegeld minus €200 ziektekosten plus kinderbijslag 2 kinderen (8 en 14 jaar) €220 minus wegenbelasting€10 = € 675 te besteden per maand

Pin je hier niet op vast, maar zo heb je wel een aardige richtlijn wat betreft inkomsten en uitgaven bij minimuminkomsten in beide landen en veel kosten door ziekte e.d.. Als je nu een koopwoning in Nederland hebt met hoge kosten, dan ga je er ongetwijfeld op vooruit. Je kunt voor jezelf in ieder geval bepalen hoeveel je moet reserveren voor ziektekosten, autokosten en energiekosten. Succes ermee!!

Groeten/Hälsningar
Marjon

Sport en sportiviteit

Sinds enkele weken ga ik 3 keer per week (!!) naar een fitnesscentrum. Ik vond het hoog tijd om weer iets aan mijn conditie te doen en de overtollige kilo'tjes eraf te trainen. Heerlijk vind ik het. Na de training ga ik ook nog even de sauna in en zwemmen. Dat kan er allemaal. Wat een luxe!
In Zweden beschikte ik niet over die luxe. Ik denk dat het dichtsbijzijnde fatsoenlijke fitnesscentrum zeker zo'n 70 km van mij vandaan was, dus dat doe je niet zo gauw, vooral niet in de winter.
Wat mij opviel bij de jeugd in Zweden was dat ze bijna iedere dag, na schooltijd of aan het begin van de avond, een sport deden. Dat beperkte zich dan tot voetbal, ijshockey, paardrijden, pistool schieten, dansen. Veel meer viel er in die dorpen ook niet te beleven. Het minpunt was dat de kinderen aan het einde van de week kapot waren: een hele week vroeg uit de veren om naar school te gaan en niet eerder tot rust komen na een uur of zeven, dat eist natuurlijk zijn tol! Maar goed, het wordt ze dus bijna met de paplepel in gegoten, het sporten.

Zijn de Zweden nou echt sportief? En dan bedoel ik niet alleen fysiek, maar ook mentaal??
Ik kan natuurlijk niet voor alle Zweden spreken, alleen maar voor wat ik gezien heb in mijn omgeving en op de tv. Maar eerlijk gezegd valt mij dat vies tegen!
Ik ben heel weinig volwassen mensen tegen gekomen die echt aan sport deden. Dus met de conditie van de mensen in de regio waar ik woonde moet het wel slecht gesteld zijn!

De "mentale" sportiviteit vond ik ook nogal wat te wensen over laten. Wat mij opviel bij de bekende Zweedse sporters was dat het altijd aan iets of een ander lag als ze niet goed presteerden. Voetbalwedstrijden en andere internationale wedstrijden op sportief gebied met Zweeds commentaar wil je al helemaal niet zien! Als de Zweden tegen een ander land voetballen, ze meedoen met bijv. alpin skiën, paardrijden, hoogspringen, hardlopen etc. en de tegenpartij doet het beter, wint bijna, heeft een kans o.i.d. , dan wordt hen bijna het slechtste toegewenst dat je je maar kunt bedenken.De vreugde dat het de tegenpartij niet lukt, spat bijna van je tv-scherm af!
Nu ik weer in Nederland woon, heb ik er eens op gelet hoe het met het Nederlandse commentaar zit. En dat is, in positieve zin, toch wel wat anders. Onze beroemde sportiviteit met schaatsen, waarbij ook de tegenpartij aangemoedigd wordt, zul je in Zweden niet tegenkomen!

Het zal wel allemaal te maken hebben met de volksmentaliteit: Zweden kunnen zeer slecht tegen conflicten, commentaar en hun verlies. Als je dat combineert met hun zelfbeeld, dat ze de "beste" in de wereld zijn, dan is dat te verklaren!

Jammer, je verwacht het niet. Misschien dat ze nog eens veranderen, maar dat zal nog wel even duren! Dus ... ga je naar Zweden emigreren of woon je er net, dan weet je alvast wat je te wachten staat!

Groetjes/ hälsningar

Marjon

Recycling en vuilnis in Zweden

Er zijn heel veel zaken uit het dagelijkse huishoudelijke afval die je kunt recyclen. Dat daar verschillen in zijn tussen Zweden en Nederland , is voor veel mensen geen grote verrassing.

Al in de jaren '80/'90 viel het mij in Zweden op dat er behalve op (frisdrank-)flessen , ook op blikjes drinken statiegeld zat en dat is nog steeds zo. Je gooit dus minder snel je blikjes bij het afval en levert ze weer keurig in bij de supermarkt en je krijgt er ook nog geld voor terug.
De andere recyclebare artikelen laadde ik in ieder geval één keer per maand in de auto. Dat waren dan de gloeilampen, de batterijen, oud papier, glas én de hard-plastic verpakkingen. Bij de supermarkten in de omliggende dorpen was altijd op het naastliggende terrein een deel ingericht met containers waar je dit allemaal kwijt kon. Het staat niet mooi, zo'n lading containers, maar het is wel makkelijk omdat een gang naar de supermarkt gecombineerd kan worden met het inleveren van je recyclebare afval.
Daarnaast kon je in onze gemeente iedere maandag grofvuil, inclusief witwaren e.d., gratis kwijt bij de vuilstort in een ander dorp. Ik moest er wel 30 km enkele reis voor rijden, maar ja, in zo'n vele kilometers uitgestrekte gemeente met her en der verspreide kleine dorpjes kun je niet verwachten dat dat opgehaald wordt. Dat gebeurt trouwens ook niet in de Drentse gemeente waar ik nu woon, daar moet je het ook zelf weg brengen.

Wat ik wel eens vervelend vond is dat ik ook het dagelijkse huisvuil zelf weg moest brengen. In ons dorp werd nl. helemaal geen vuilnis opgehaald. We hadden dus ook geen huisvuilcontainers. In het verleden was dat wel zo geweest, maar de bewoners van het dorp waren het niet eens met de kosten van de vuilnisophaal, zo'n €100 per jaar. Omdat de meerderheid van het dorp dit te veel vond en van mening was dat ze dat wel zelf konden weg brengen, werd er dus geen vuilnis meer opgehaald. Een door het dorp "democratisch" genomen besluit! Je kon dit dan wegbrengen naar de wekelijkse vuilstort. Maar ja, met die hete zomerdagen begon het afval toch wel gauw te stinken. En om dan te wachten tot er weer een week om was deed niet iedereen, ik ook niet!  Ons dorp had "het voordeel" dat in het 7 km verderop gelegen dorp, dat tot een andere gemeente behoorde, afvalbakken stonden voor huishoudelijk vuil. Ik werd daar op geattendeerd door onze mede dorpsbewoners, die blijkbaar allemaal hiervoor een ritje naar dat dorp maakten. Zo kwam het dagelijkse huisvuil en de kosten van het ophalen niet voor rekening van onze gemeente, maar van de andere.

Groente- en tuinafval kon je verwerken op je composthoop. Die moest dan wel aan de eis voldoen dat die zodanig afgesloten was, dat er geen wilde dieren bij konden. En daar schortte het behoorlijk aan! De meeste mensen hadden in hun tuin een niet-afgesloten composthoop, waar niet alleen het toegestane tuin- en groente afval op terecht kwam, maar ook vlees en -botten. En die Zweden maar klagen dat er roofdieren(lees: wolven, beren, lynxen!) te dicht in de buurt van dorpen komen!
Mijn oudste hond vond die composthopen ook altijd een lekkernij! Het huis naast ons was een zgn. tweede huis zoals zoveel Zweden die hebben. Zodra de bewoners weer gearriveerd waren, ging ze een dag later al op zoek naar lekkernijen in de composthoop, want zij gooiden er ook hun barbecue-afval op! In de winter kon ik altijd makkelijk zien dat de composthopen goed bezocht werden door de "wilde dieren", allemaal sporen in de sneeuw!!

Zo zie je maar weer: het is maar net wat je gewend bent, maar soms zijn bepaalde zaken dan toch weer iets beter geregeld dan wat je gewend bent, zowel in Zweden als in Nederland.

Groetjes
Marjon

Als de winter komt.......

Foto: Marjon, winter '02-'03.

Als de winter komt, dan verlang ik naar Zweden!

Vrijdag begon het hier te hagelen en later te sneeuwen, en gisteren lag er op een gegeven moment zelfs een dun laagje sneeuw. Als het dan zo wit is, niet alleen op de weg, maar ook op de daken en de landerijen, dan begint er weer wat te kriebelen. De hondjes zijn dan helemaal vrolijk: in de sneeuw happen, rennen, gek doen. Zij herinneren zich vast en zeker ook de heerlijke winters in Zweden, waar ze door de sneeuw ploegden, sporen van elanden, vossen, herten etc. volgden en in de sneeuw rolden!

Vanochtend zag ik op mijn weer-gadgets dat het in Mora -13, in Ludvika -4 en in Leksand -5 was.
En daar ben ik natuurlijk vreselijk jaloers op, want een echte winter in Nederland komt nog nauwelijks voor. Daarnaast is een winter hier heel wat anders dan in Zweden. Hier vinden wij Nederlanders het met temperaturen rond het vriespunt koud door de hoge luchtvochtigheid en de wind. In Zweden zat ik bij -15 en een zonnetje koffie te drinken in de tuin! De droge lucht daar gecombineerd met weinig wind zorgt er voor dat de winters, ook bij nog lagere temperaturen, aangenaam zijn.

Ik vind de winter in Zweden één van de mooiste jaargetijden. In die periode kun je ook, afhankelijk van waar je woont, het Noorderlicht zien. Van de week vond ik een website van een Engelse vrouw, Patricia Cowern,die sinds 1998 in Porjus, in de buurt van Jokkmokk (Norbotten) woont. Dat is mij iets te noorderlijk om te wonen, maar zij kan wel zeer regelmatig genieten van de prachtige kleuren van het Noorderlicht. Haar foto's zijn fantastisch, dus neem vooral eens een kijkje: http://www.arctic-color.com/.


Ik zou in de winter wel even een reisje naar Zweden willen maken, maar dat moet nog even wachten. Misschien volgend jaar!?
Groetjes uit een bééétje winters Drenthe,
Marjon

Wolvenjacht weer in opspraak

Foto: Magnus Elander, Rovdjurscentret De 5 Stora

Het is ieder jaar hetzelfde liedje..... zodra de jacht op elanden weer geopend wordt, begint het jagersgilde over de jacht op wolven. Dit jaar heeft de nationale jagersvereniging aangekondigd dat ze van mening is dat er 18 wolven in Zweden doodgeschoten moeten worden, waarvan 6 in de provincie Dalarna.
Waarom toch die "jacht" op wolven??

In de jaren dat ik in Zweden woonde, begon de discussie in ons dorp al tijdens de jaarlijkse dorpsbarbecue in juli/augustus. Hij werd in alle hevigheid gevoerd door de mannelijke bewoners in het dorp, vooral met te veel alcohol op, want de meningen waren, gelukkig, verdeeld!

Jagers hebben last van wolven, heel veel last, vinden zij! Begrijpelijk, want er wordt met jachthonden gejaagd op de elanden. En dat je dan met je jachthond in het revier van een wolf komt, tja... logisch dat die wolf dat niet wil. Dus worden er honden aangevallen en soms ook gedood. Afschuwelijk natuurlijk voor de hond, maar dat is het risico dat de jager neemt, ook voor zijn hond!! Maar jagers hebben natuurlijk meer motieven: zo zijn er jagers die vinden dat ze door de aanwezigheid van de wolf te weinig elanden kunnen schieten. Of ze hebben gewoon gruwelijk de pest aan wolven!
Nú is het argument dat het nagestreefde, toelaatbare aantal wolven overschreden is. Reken maar dat als ze geen toestemming krijgen, er weer heel wat wolven op "onverklaarbare" wijze zullen verdwijnen!

Ik kan het nooit laten om mij te mengen in de Zweedse discussies(in de Dalademokraten) op internet. En die zijn vaak heftig; het is af en toe zelfs schokkend om te lezen wat wolfhatende jagers schrijven over/aan degenen die vinden dat de wolven met rust gelaten moeten worden!
Gelukkig zijn er nog genoeg wolvenminnende jagers en "gewone" burgers. Want de wolf is een van nature schuw dier, dat nooit zomaar een mens zal aanvallen. Zie als bewijs de bijgaande foto van een ontmoeting in het wild tussen mens en wolf!

Bij mij in de buurt waren ook wolven. Fantastisch, wat een prachtdieren! Een dorpsbewoonster heeft zelfs een keer een (bijna) ontmoeting met een wolf gehad op ons bevroren meer! En ikzelf heb een wolf van zo dichtbij gehoord, dat ik snel rechtsomkeert maakte op mijn wandeling met de honden.

Kijk eens voor mooie foto's van de roofdieren, waaronder de wolf, in Zweden op: http://www.de5stora.se/. De "5" staat voor de beer(björn), de wolf(varg), de lynx(lodjur), de veelvraat(järv) én de mens(människa) !

Met vriendelijke groet,

Marjon

Met je billen bloot!?

Afgelopen week was ik bij een zgn. alternatieve genezer, waarvan de kosten betaald worden door mijn zorgverzekeraar. Omdat wij ook mijn medische geschiedenis doornamen, kwamen we o.a. op de darmproblemen die ik in Zweden heb gehad. Ik heb twee keer, vlak achter elkaar, in het ziekenhuis in Falun gelegen met een fikse darmontsteking. Na mijn ontslag uit het ziekenhuis moest ik een afspraak maken in een ander ziekenhuis voor een darmonderzoek. Die afspraak vond een maand later plaats.

In de brief die ik had gekregen stond dat ik een middel bij de apotheek moest halen(kosten: bijna 10 euro) om mijn darmen schoon te maken. 24 uur voor het onderzoek moest ik de eerste dosis innemen, en 12 uur later nog een keer.
Ik heb nog nooit zoiets smerigs gehad. 's Ochtends heeft het mij 15 minuten gekost om het glas met water + het opgeloste middel naar binnen te krijgen, waarbij ik na iedere slok bijna over mijn nek ging. 12 uur later nog een keer zo'n dosis, maar toen heb ik echt alles er weer uitgespuugd. De hele dag verder niets dan vloeibaar voedsel (vruchtendranken zonder vezels e.d. erin) en de ochtend van het onderzoek nuchter naar het ziekenhuis.

Maar goed, de volgende ochtend kwam ik na een uurtje rijden in het ziekenhuis. Ik moest mij volledig uitkleden en vervolgens een witte t-shirt, witte sokken en een grote ouderwetse, witte herenonderbroek ,allen met landsting Dalarna-opdruk!, van het ziekenhuis aantrekken. Toen ik de verpleegster verbaasd aan keek, legde zij mij uit dat ik de onderbroek achterstevoren, dus met de gulp aan de achterkant, moest aantrekken! Het was maar goed dat ze mij daarna alleen liet, want ik heb echt staan gniffelen in dat hokje.

Toen kwam het onderzoek. Op een tafel liggend werd de slang in mijn anus gedaan, door de gulp-opening! Daarom dus die achterstevoren aangetrokken heren-onderbroek, want stel je voor dat je iemands blote billen ziet!!

Achteraf heb ik er heel erg hartelijk om moeten lachen en ik heb natuurlijk ook de vergelijking met Nederland gemaakt. Want hier hoef je niet 24 uur van te voren op een sapdieet en gore middeltjes slikken om je darmen schoon te maken. Ik spreek uit eigen ervaring: Je gaat nuchter naar het ziekenhuis, krijgt een klisma en dan het darmonderzoek, met je billen bloot! Een stuk makkelijker en minder gecompliceerd, dacht ik zo!!

Informatie van de provincie Dalarna - Successtory!! ??

Vandaag kreeg ik in mijn emailbox de maandelijkse nieuwsbrief van Dalarna.se. Daarin werd ook deze keer weer aandacht besteed aan het projekt “Flytta till Dalarna” (verhuizen naar Dalarna). Na de emigratiebeurs in maart jl. in Utrecht , waar ook Dalarna vertegenwoordigd was, zijn er al 7 families uit Nederland naar Dalarna verhuisd en komen er in de herfst nog eens 7 families. En er stond een succestory in van een Nederlander die binnen 2 maanden Zweeds leerde en zijn SFI(Zweeds voor buitenlanders) haalde, en daarna op 1 dag een huis en een baan regelde. Heel erg mooi, toch??

Toch een paar kanttekeningen.
De mijnheer in kwestie is schoonmaker van beroep en heeft direkt een baan gekregen als schoonmaker. Daar is natuurlijk niets mis mee, maar het is in Zweden net als in Nederland wel zo, dat dit soort banen vaak overblijven voor de “buitenlanders” (Mijn ervaring: in Zweden nog erger). Ik zelf en vele buitenlanders in Zweden die ik ken (ook van Europese afkomst) hebben heel veel moeite (gehad) om een baan te krijgen op een “hoger” niveau. Verder heeft deze mijnheer gelukkig heel snel een woning kunnen krijgen in Ludvika. Nou ken ik de plaats Ludvika en ik zou daar niet willen wonen. Maar goed, dat is persoonlijk. Wat met dit artikel “Snabba ryck när holländare flyttar till Dalarna “ aangetoond wil worden is, dat Nederlanders heel snel kunnen zijn in hun beslissingen en stappen, in dit geval m.b.t. het leren van de taal, het vinden van een baan en huis en het verhuizen naar Dalarna. Ik hoop uiteraard voor deze mijnheer en zijn familie dat alles goed voor hen verloopt.

Ik wil er voor waarschuwen dat je niet moet denken dat het allemaal zo makkelijk gaat. Voor veel mensen is het echt heel moeilijk om een baan te krijgen en te houden. Daarom ook nog maar even de volgende opmerkingen herhalen van enkele mensen die alles van Zweden weten: Zweden zitten niet echt te wachten op buitenlanders die hun banen “overnemen”, je maakt de meeste kans met een eigen bedrijf dat levensvatbaar is en zorg ervoor dat je voor zeker een jaar geld achter de hand hebt!!
Een gewaarschuwd mens telt voor twee!!